Ali Kony
| Ekikula | musajja | |
|---|---|---|
| Ensi y’obutuuze | Uganda | |
| Erinnya eriweereddwa | Ali, S. | |
| Erinnya lya famire | Kony | |
| Gy'azaalwa | Gulu | |
| Ebbanga ly'akoledde (okutandika) | 2021 | |
Ali Ssalongo Kony (yazaalibwa mu 1990) Munnayuganda omukambwe mu by’obufuzi bw’emmundu, eyava mu LRA, era akola nga ddereeva wa tuk-tuk. Ye mwana wa Joseph Kony.
Obulamu bwe
[kyusa | kolera mu edit source]Ali Ssalongo Kony yazaalibwa e Gulu nga 1 Ogwolubereberye 1994 nga bazadde be yali Joseph Kony ne Medina Akulu. Medina Akulu Mukyala wa Joseph Kony owookusatu. Yawambibwa mu mwaka gwa 1989. Ali nga awezezza emyezi mukaaga, Kony yamuwamba wamu ne nnyina n'abatwala mu kibira. Naye nnyina yali awakanya ekyo kubanga yali ayagala Ali akule ng'asoma. Yafuna obuzibu mu kuwulira olw'okulumizibwa kwe yafuna mu bulumbaganyi obwamutuukako ng'akyali mwana muto. Mu buto bwe, yakuzibwa wamu n'abaana ba Kony abaali bawera ekikumi. Yagamba nti Kony yali wa kisa eri abaana be era yabalabiriranga bulungi nnyo.[1][2]
Memba wa LRA
[kyusa | kolera mu edit source]Mu mwaka gwa 2005, Ali yayingira mu LRA mu butongole. Mu kiseera ekyo yagenda mu Democratic Republic of Congo gye yatendekerwa okukozesa ebyokulwanyisa wansi w'obuduumizi bwa Vincent Otti. Mu mwaka gwa 2009, yeetaba mu lutalo lwe olusooka ng'omulwanyi wa LRA. Yategeeza nti okuva olwo okutuusa lwe yava mu LRA mu mwaka gwa 2021, yategeeza nti yali amaze okulwana mu ntalo ezisukka mu kikumi, era takubwangako ssasi lyonna. Mu mwaka gwa 2012, bwe yali aweza emyaka 18 egy'obukulu, yafuuka omuduumizi wa bataaliyoni ya LRA oluvannyuma lw'okulinnyisibwa amangu mu ddaala ly'obukulembeze.[1] Oluvannyuma yalinnyisibwa n'afuuka Brigadier, era n'aweebwa amannya g'olutalo agaali 'Caesar' ne 'Bashir'. Yalina abakuumi be abasatu. Ng'oggyeeko obuduumizi bwe mu LRA, yali yeenyigira mu busuubuzi, ng'agula amasanga, zaabu, n'enjaga okuva mu bayizzi, abasuubuzi, n'abalimi, era n'abitunda eri abasuubuzi abakulu mu Songo.[3][4][5] ALipoota ya Minisitule y'ebyensimbi eya Amerika (US Treasury) yalaga nti Kony yaweebwa omulimu gw'okuteesa ku miwendo gy'amasanga era n'okulabirira engeri gye gaagabanyizibwamu ne gatuusibwa eri Joseph Kony okusobola okugatunda. Okuyitira mu busuubuzi bw’amasanga, ebibinja ebyo byafuna ebyokulwanyisa, emmere, n’amasasi.[6]
Ng’oggyeeko okuba omusuubuzi, era yaweereza nga minisita w’ensonga z’ebweru w’ekibiina kino, gye yali avunaanyizibwa ku kukola endagaano etali ya bulumbaganyi, okuwanyisiganya obukessi, n’okusuubulagana n’abajaasi abalala abaali bakutte emmundu abaali bataayaaya mu bitundu bya LRA.[3] Mu Gwekkumi 2014, kigambibwa nti Ali yali agenda kwongera okwenyigira mu nteekateeka y’emirimu gya LRA.[7] Olw’omulimu gwe yakola mu LRA, eggwanika lya Amerika lyassa envumbo ku Kony n’okusiba eby’obugagga bye mu Amerika nga 23 Ogwomunaana 2016 olw’okutyoboola eddembe ly’obuntu eri abantu baabulijjo mu Central African Republic.[6]
Mu Gwomusanvu 2005, UPDF yagamba nti Ali ng’ali wamu ne Lakati Owor baakubibwa amasasi n'attibwa mu kulwanagana okwaliwo e Beyogoya ne Palabek. Wabula ensonga eno yali teyeesigamiziddwa ku bujulizi bumatiza, kubanga mu mwaka gwa 2017 yayogerwako ng'omuntu ayinza okusikira obukulembeze bwa LRA singa kitaawe yafa.
Okulekulira
[kyusa | kolera mu edit source]Mu Gwomukaaga 2021, Ali yasalawo okuva mu LRA olw’obutakkaanya bwe yali alina ne kitaawe, eyateranga okulwana ne nnyina, era olw’okwagala okutandika obulamu obuggya wamu n’abaana be ne mukyala we. Ekiro bwe kyali kinaatera okutuuka, ye n’ab’omu maka ge baava mu nkambi y’e Kafia Kingi okugenda e Songo kubanga tebaayagala kuleeta bweraliikirivu bwonna. bweyatuuka mu Songo,yatandika obulamu obuggya. Yafuuka omusuubuzi ng’alina amaduuka era ng’asuubula zzaabu n’enjaga ng’omutabaganya. Ng’oggyeeko okufuuka omusuubuzi, yakola ng’omulimi n’okuvuga takisi. [5]
Mu Gwokuna 2023, olutalo lw’omunda lwabalukawo mu Sudan. Ng’ayanukula akavuyo kano, Ali n’ab’omu maka ge baasalawo okugenda e Juba. Wakati mu lugendo lw’e Juba, omu ku baana be yafuna omusujja. Oluvannyuma lwa wiiki eziwera nga batambula, baatuuka e Juba nga tebalina ssente. Ng’atuuse e Juba, Kony yagenda mu kitebe kya Uganda ne yeeyanjula ng’omusuubuzi e Sudan. Olwo ekitebe kya Uganda ne kiwa Kony olukusa lw’okutambula, ne bagenda e Gulu. Bwe yatuuka e Gulu nga 1 Ogwomusanvu, yabeera mu nnyumba epangisibwa ne famire ye.
Oluvannyuma lw'okulekulira
[kyusa | kolera mu edit source]Ali ne famire ye baasisinkana Yoweri Museveni mu maka ge, Entebbe nga 25 Ogwomunaana 2023.[7] Mu lukiiko luno, Museveni yasuubiza nti yali waakuwa Ali ettaka eriweza yiika 30, ffaamu, n'ennyumba. Mu Gwomukaaga 2024, ye yayingira mu lusoma lw’okutendekebwa kw’Abaserikale abalina obumanyirivu obungi mu magye n'amadaala agasinga ku baserikale aba bulijjo, naye nga si ba Ofiisa abaweereddwa obuyinza obw’ekiragiro (SNCO), olwamala emyezi musanvu mu Gaddafi Military Barracks e Jinja. Oluvannyuma lw’okumaliriza okutendekebwa, gavumenti teyamuwandiisa mu magye g'abaserikale.
Kyokka, ebisuubizo bya pulezidenti byali tebinnatuukirira, era baali bakyalwana okwemanyiiza obulamu obuggya mu Gwokubiri 2025. Mu Gwekkuminoogumu 2025, olupapula lwa The Times lwaloopa nti Ali yali akola nga ddereeva wa tuk-tuk era nga mulimi w’enva endiirwa, ate nga yeewala okweyoleka ennyo eri abantu.
Obulamu bwe
[kyusa | kolera mu edit source]Kony mufumbo n’omukyala Omucongo ayitibwa Cecillia Akullu era abafumbo bano balina abaana bana. Amanyi bulungi olulimi Oluwarabu.
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- 1 2 Assheton, Richard. "Kony 2025: the viral warlord's son on fleeing Joseph Kony's camp". thetimes.com. The Times. Retrieved 13 June 2026.
- ↑ URN, URN (31 August 2023). "Why LRA leader, son parted ways". independent.co.ug. The Independent. Retrieved 27 May 2025.
- 1 2 Titeca, Kristof (24 February 2025). "Ali Kony and the twilight of the Lord's Resistance Army". thenewhumanitarian.org. The New Humanitarian. Retrieved 27 May 2025.
- ↑ Cakaj 2015, p. 3.
- 1 2 Cakaj 2015, p. 6.
- 1 2 Department of Treasury, Department of Treasury (8 February 2025). "Treasury Sanctions Lord's Resistance Army Commanders Salim and Ali Kony". home.treasury.gov. US Department of Treasury. Retrieved 27 May 2025.
- 1 2 Monitor, Monitor (21 January 2021). "Kony shifts LRA top command to his sons". monitor.co.ug. Monitor. Retrieved 27 May 2025.
Ebiwandiiko ebyakozesebwa
[kyusa | kolera mu edit source]- Cakaj, Ledio (4 November 2015). Tusk wars: Inside the LRA and the Bloody Business Ivory (PDF) (Report).