Ambrosio Kibuuka
| Ekikula | musajja | |
|---|---|---|
| Ensi y’obutuuze | Uganda | |
| Erinnya eriweereddwa | Ambrosio | |
| Yazaalibwa nga | 1868 | |
| Gy'azaalwa | Buganda | |
| Olunaku lwe yafa | 3 Gwamukaaga(Ssebaaseka) 1886 | |
| Place of death | Namugongo Martyrs Shrine | |
| Cause of death | execution by burning | |
| Ennimi z'amanyi | Lungereza | |
| Canonization status | saint | |
| Feast day | June 3 | |
| Subject has role | Christian martyr | |
Ambrosio Kibuuka (1868 – Ogwomukaaga 3, 1886) [1] oba ( Ambrose Kibuuka Katekamu, Kateka Mulundaggana), yali Munnayuganda, mujulizi Omukatoliki eyattibwa olw'enzikiriza ye mu 1886. [2]Yazaalibwa mu Buganda . Yali omu ku Bakristaayo abangi abattibwa Ssekabaka Mwanga II wakati wa 1885 ne 1887. Olunaku lwe olw'okuttibwa lwali nga 3 Ogwomukaaga, lwe yayokebwa nga mulamu, era nga ajjukirwa ng'omu ku bajulizi ba Uganda ku lunaku lw'embaga . [3]
Obulamu
[kyusa | kolera mu edit source]Yazaalibwa e Butuzzaliiso, Ssingo nga mu mwaka gwa 1868. Kitaawe yali Kisuule Balamaze, ate nnyina yali Wampera. Ye yekka yali omwana ow'obulenzi eyawona, kubanga baganda be abalala bonna baafa nga bakazaalibwa oba nga bakyali bato nnyo. Kitaawe yali mukungu mu kibinja ky'abavuzi b'engoma za Kabaka ekyayitibwanga Mujaguzo. Yayagalanga nnyo mutabani we, era yamutuuma amannya Katikamu ne Mulundaggana.[4]
Ng'aweza emyaka kkumi n'etaano, Kibuuka yaleetebwa mu lubiri lw'obwakabaka okuweereza nga omukozi wa Kabaka Mwanga owokubiri.[5]Yali amanyiddwa olw'okubeera omuntu ow'abantu, ow'ekisa, omusanyufu, era alina ekitone mu mizannyo, asobola okukola okumala essaawa eziwera nga nga takooye.Mu lubiri, ye ne kizibwe we Achilles Kiwanuka baakwasibwa Joseph Mukasa Balikuddembe, omukulembeze w'abakrisitaayo abaali baweereza mu lubiri, oluvannyuma yabaabakwasa Charles Lwanga nga Joseph Mukasa Balikuddembe attiddwa.
Kibuuka yafuuka omuyizi w'eddiini omunyiikivu (oyo ateekateeka okubatizibwa) era yabatizibwa ng'Omukatoliki omuminsani Père Siméon Lourdel (Mapeera)Ogwekkuminogumu16, 1885, olunaku olwaddako Joseph Mukasa okuttibwa.
Kabaka Mwanga owkokubiri bwe yatandikawo okuyigganya ennyo Abakristaayo, Kibuuka yali omu ku abo abaakwatibwa mu Gwokutaano 26, 1886. Ye ne banne baatwalibwa e Namugongo, ekifo awattirwanga abantu, gye baasibirwa okumala wiiki emu. Nga 3 Ogwokukaaga, 1886 (olunaku lw’okulinnya mu ggulu), Kumyaka kuminamusanvu 17 oba kuminamunaana ,yazingibwa mu matundubaali n’abalala ne bokyebwa ku kyoto ekinene. Ajjukirwa olw’enzikiriza ye, eyali eyamaanyi n’obuvumu bwe yayolesa ng’ayolekedde okuttibwa.[6]
Okulangirirwa ng'omujulizi
[kyusa | kolera mu edit source]Omutukuvu. Ambrosio Kibuuka yatukuzibwa mu 1920 Paapa Benedict XV era n'atukuzibwa mu 1964 Paapa Paul VI. Ye mutukuvu omukulu ow'ebibiina n'ebibiina by'abavubuka nga Scouts, Guides, Young Christian Workers, ne Xaverians. Olunaku lwe lukuzibwa buli mwaka nga 3 Ogwomukaaga ku Basilica Church of the Uganda Martyrs e Namugongo, Uganda.
Laba ne
[kyusa | kolera mu edit source]- Andwre Kaggwa
- Charles Lwanga
- Uganda martyrs
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- ↑ Bisase, Arnold Spero (2012).
- ↑ "St. Ambrosio Kibuuka – Ugandan Martyr and Witness to Faith". allsaintstories.com. Retrieved 2025-12-16.
- ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2024-01-31. Retrieved 2025-08-08.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link) - ↑ "St. Ambrose Kibuuka Katikamu". Kampala Archdiocese (in American English). Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2025-12-16.
- ↑ "St. Ambrose Kibuuka Katikamu". Kampala Archdiocese (in American English). Archived from the original on 2025-11-11. Retrieved 2025-12-15.
- ↑ Ugandan Catholics Online (2025-05-16). St. Ambrose Kibuuka Katikamu Profile - Uganda Martyrs. Retrieved 2025-12-15 – via YouTube.
Ebijuiziddwa w'abweru wa Wikipedia
[kyusa | kolera mu edit source]Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia
[kyusa | kolera mu edit source]- Ambrosio Kibuuka
- Abajulizi ba Uganda okuva mu Gwomunaana 2008 okuva mu magazini ya The Word Among Us
- Ebikukwatako ku Ambrosio Kibuuka ku mukukutu gwa UgandaMartyrsShrine.org
- CS1 maint: archived copy as title
- CS1 American English-language sources (en-us)
- Abazaalibwa mu 1868
- Abaafa mu 1886
- Okutta okwali mu Uganda mu kyasa ky'ekkumi n'omwenda
- Abajulizi Abakatuliki ab'ekyasa ky'ekkumi n'omwenda
- Abaana abakatuliki abatuukirivu
- Bannayuganda Abakatuliki Abatuukirivu
- Abajulizi ba Uganda
- Buganda