Chantal Biya
| Ekikula | mukyala | |
|---|---|---|
| Ensi y’obutuuze | Cameroon, Bufalansa | |
| Erinnya eriweereddwa | Chantal | |
| Yazaalibwa nga | 4 Gwakkuminebiri(Ntenvu) 1970 | |
| Gy'azaalwa | Dimako | |
| Father | Georges Vigoureux | |
| Maama | Ռոզէթ Նտոնկօ Մենկոլօ | |
| Omwagalwa | Paul Biya | |
| Ezzadde lye | Brenda Biya, Franck Hertz | |
| Omulimu | munnabyabufuzi, philanthropist | |
| Ekifo ky'alimu | First Lady of Cameroon, UNICEF Goodwill Ambassador, humanitarian | |
| Official website | www.prc.cm/en/the-first-lady | |
Chantal Biya ( née Chantal Pulchérie Vigouroux ; yazaalibwa 4 Ogwekkuminebiri 1970) muntu wa nkizo mu Cameroon, ye mukyala w'omukulembeze wa Cameroon Pulezidenti Paul Biya okuva mu 1994.
Ebyafaayo
[kyusa | kolera mu edit source]Chantal Biya yazaalibwa Dimako, essaza ly'ebuvanjuba, mu Cameroon.[1] Kitaawe yali Georges Vigouroux omugwiira okuva mu Bufalansa. Maama we, Rosette Ndongo Mengolo, yali muwanguzi wa mpaka za bannalulungi zi Miss Doumé. Maama we yalondebwa ku bwameeya bwa Bangou oluvannyuma lw'okulonda kwa munisipaali okwaliwo mu Gwomusanvu 2007.[2] Obuvubuka bwe yabumala mu Yaoundé.[3]
Obuweereza Obwannakyewa
[kyusa | kolera mu edit source]Yatandikawo ekibiina ki Fondation Chantal Biya mu 1994.[4] Mu 1996, yategeka olukiiko lw'abakyala babakulembeze b'eggwanga olwasooka mu kibuga Yaoundé.[5] The Jeunesse active pour Chantal Biya lye limu ku ssiga ly'ekibiina kya bba ekya Cameroon People's Democratic Movement.[6]
Obuli bw’enguzi
[kyusa | kolera mu edit source]Enguzi ya Paul ne Chantal Biya n’okubba eby’obugagga by’eggwanga lya Cameroon biwandiikiddwa bulungi. [ <span title="The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (May 2024)">nga ani?</span> ] Ne mutabani we Franck Hertz [ fr ], yagula emizigo mu Paris wadde nga ssente tezimannyikiddwa. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2024)">citation needed</span> ] Emikutu gy’abakungu ba Amerika gikakasa obuli bw’enguzi obuyitiridde mu Cameroon, nga kigambibwa nti bwawera obukadde bwa ddoola obusoba mu 650 wakati wa 2017 ne 2022.[7]
Bertrand Teyou
[kyusa | kolera mu edit source]Mu Gwekkuminoogumu 2010, Bertrand Teyou yafulumya ekitabo ekiyitibwa ("The Belle of the Banana Republic: Chantal Biya, from the Streets to the Palace"),[8] nga kirondoola okuitimuka kwa Biya okuva mu kyalo okutuuka okufuuka Mukyala w'omukulembeze w'eggwanga.[9][10] Oluvannyuma yaweebwa ekibonerezo ky'okusibwa emyaka ebiri ku misango gy'okuweebula omuntu n'okutegeka "okwekalakaasa okutali mu mateeka" olw'okugezaako okusoma akatabo mu lujjudde.[9][10]
Amnesty International ne PEN International ’s Writers mu kakiiko k'ebyamakomera beekalakaasa olw’okukwatibwa kwe era ne bafulumya okujulira ku lulwe. Ekitongole kya Amnesty International kyamutuuma erinnya ly'omusibe omuntu mulamu.[11] Yateebwa mu Gwokuna 2011 muzirakisa bwe yakkiriza okusasula engassi ye asobole okunoonya obujjanjabi olw’obulamu bwe obwali bweyongera okwonooneka.[12]
Obulamu bw’omuntu ku bubwe
[kyusa | kolera mu edit source]
Yafumbirwa Paul Biya, amusinga emyaka 36, nga 23 Ogwokuna 1994, oluvannyuma lwa mukyala we eyasooka, Jeanne-Irène Biya, okufa mu 1992.[13]


Alina abalongo ab'obulenzi nga kuliko Franck ne Patrick Hertz (abazaalibwa 1987) ne bba eyasooka. Ne Paul Biya, alina abaana babiri: Paul Jr. ne Brenda Biya.
Chantal Biya amanyiddwa nnyo olw'enviiri ze ezirabika obulungi.[14] Mukyala Biya akozesa nnyo wiigi,[15] nga omukono gw'omusono gwe guyitibwa banane, era ekozesebwa ku mikolo emitongole.[16] Biya ayongedde okumanyisa emisono emirala. Okutwalira awamu, zimanyiddwa nga Chantal Biya. Amanyiddwa olw'engoye ze ez'enjawulo, omuli engoye za dizayini, n'ensawo ze eza dizayini. Mu ba dizayina b’ayagala ennyo mulimu kkampuni z’Abazungu ez’omulembe nga Chanel, Dior ne Louis Vuitton.[9]
- Chantal Biya ne Laura Bush oluvannyuma lw'okunywa kaawa mu kisenge kya White House ekya Yellow Oval Room, 2003
- Mu lukiiko lwa First Ladies olw’ensi yonna mu New York, 2008
- Aba Obama ne Chantal ne Paul Biya, 2009
- Aba Obama ne Chantal ne Paul Biya, 2014
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFG'nowa2008
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFF.2007
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFMorikang2008
- ↑ Fondation Chantal BIYA [Chantal Biya Foundation] (in Lufalansa), Yaoundé, Cameroon: Synergies Africaines contre le SIDA et les Souffrances, archived from the original on 12 June 2015,
Créée en 1994 par Madame Chantal BIYA, Epouse du Président de la République du Cameroun, la Fondation Chantal BIYA est une association humanitaire, apolitique, non-confessionnelle et à but non-lucratif
. - ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFIbrahim2003
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFNgwane2004
- ↑ "INVESTIGATION: How internationally connected Cameroon elites plundered $656 million". Premium Times. 7 July 2023. Retrieved 6 December 2023.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFTeyou2010.
- 1 2 3 https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFLees2014.
- 1 2 https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFMitchell2011a
- ↑ "Urgent Action: Cameroonian writer held in harsh conditions". Amnesty International. 12 April 2011.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFMitchell2011b
- ↑ 2004 Presidential elections: Paul Biya's Biography, Republic of Cameroon, archived from the original on 30 September 2007,
Paul BIYA has been married since 23 April 1994 to Chantal BIYA, after the passing away of his first wife on 29 July 1992.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFAndrews-Dyer2014
- ↑ "WITH ALL DUE RESPECT:NO ONE SNATCHES CHANTEL BIYA'S WIG (AND FOR GOOD REASON)". www.ebony.com.
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Chantal_Biya#CITEREFNyamnjohDurhamFokwang2002