Jump to content

Charles Engola

Bisangiddwa ku Wikipedia

Charles Okello Macodwogo Engola (12 October 1958 – 2 May 2023), amanyiddwa ennyo nga Charles Okello (Macodwogo) Engola, yali munnabyabufuzi mu Uganda era munnamaggye eyawummula mu ggye lya UPDF. Yali Minisita w’eggwanga ow’enkolagana y’abakozi, emirimu n’amakolero mu kabineti ya Uganda, era yali mubaka wa Palamenti eyakiikirira Oyam North County bwe yakubwa amasasi n’attibwa omukuumi we. Emabegako yali abadde mu kifo kya Minisita w’eggwanga ow’ebyokwerinda.

Obuvo bwe n'eby'ensoma

[kyusa | kolera mu edit source]

Engola yazaalibwa nga 12 October 1958 [1] mu kibuga Iceme ekiriwo kati mu Disitulikiti y'e Oyam . [2] Bazadde be baali Omulangira (Jago) Nasan Engola, omukulu amanyiddwa ennyo era ow’ekitiibwa mu Lango, ne Ketula Engola ow’e Awangi, era yali muzzukulu wa Rwot Olong Adilo, era muzzukulu wa Rwot Olwa Abelli ow’e Iceme. [2] Yasomera mu ssomero lya pulayimale e Iceme. Okusinziira ku bimukwatako ku mukutu gwa palamenti ya Uganda, satifikeeti ya siniya yagifuna okuva mu ssomero lya Soroti Secondary School, mu kibuga Soroti, mu buvanjuba bwa Uganda. [3] Diguli ye eyasooka, Bachelor of Development Studies, yaweebwa Kampala International University, mu 2010. Diguli ye eyookubiri, Master of Public Administration and Management yajifuna okuva mu yunivasite y’emu mu 2013. [3]

Mu maggye, Engola yali muduumizi wa UPDF 501 Brigade, ekitebe kyayo e Opit, mu Disitulikiti y’e Gulu . Brigade eno yakola kinene mu kulwanyisa eggye lya Lord's Resistance Army . Yakuzibwa n’atuuka ku ddaala lya colonel era n’awummula amaggye mu 2007. [4]

Mu kulonda okwa 2006, Engola yavuganya bulungi ku bwassentebe bwa LC 5, Oyam District Council, ku tikiti y’ekibiina kya NRM ekiri mu buyinza. Yawangula akalulu n'ebitundu 93 ku 100. [4] Yaddamu okulondebwa mu 2011 era n’aweereza nga Ssentebe w’olukiiko lw’ekitundu mu Disitulikiti y’e Oyam okumala emyaka 10, okuva mu 2006. Mu 2016 yawangula ekifo kya palamenti ya Oyam North. [3]

Nga 6 June 2016, Engola yalondebwa mu kabineti nga Minisita w’eggwanga ow’ebyokwerinda. [5] [6] Mu nkyukakyuka mu kabineti eyakolebwa nga 14 December 2019, Engola yasigaza ekifo kye. [7]

Mu kiseera we yafiira, yali aweereza nga Minisita w’eggwanga ow’enkolagana y’abakozi, emirimu n’amakolero [8] era yakulembera abakungu ba gavumenti ya Uganda nga 1 May 2023 mu kujjukira olunaku lw’abakozi mu nsi yonna mu Disitulikiti y’e Mayuge mu Buvanjuba bwa Uganda. [9]

Charles Engola yakubwa amasasi mu maka ge nga 2 May 2023. Yalina emyaka 64. Omujaasi eyali akuuma Engola yamukuba amasasi oluvannyuma naye yeekuba amasasi n’afa. [8] [10]Omujaasi eyakuba Engola yategeerekeka nga Wilson Sabiiti, era kigambibwa nti bino byabawo olw'ensonga z'omusaala gw'omukuumi. [11] Minisita w’ekikula ky’abantu n’abakozi, Betty Amongi, eyatuuka mu kifo kino amangu ddala nga bamaze okukuba amasasi, yagamba nti Pte. Sabiiti yali mukuumi mupya era ng’amaze omwezi gumu gwokka ku mulimu guno. Okusinziira ku baalaba amasasi gano, Sabiiti yali yeemulugunya nti teyasasulwa ssente za Amerika nga 4,000,000, ezisukka katono doola za Amerika 1000, ezaali zimubanjibwa. [12] Omuyambi wa Engola, Lieutenant Ronald Otim naye yafuna ebisago mu masasi gano era n’addusibwa mu ddwaaliro; oluvannyuma lw'ennaku bbiri, kigambibwa nti yali avudde mu kabi "era yatereera" oluvannyuma lw'abasawo mu ddwaaliro lya Mulago National Referral Hospital okuyimiriza omusaayi. [12] [13]

  1. https://www.bbc.com/pidgin/articles/cv2v50k77n9o
  2. 1 2 "▶️ TRIBUTE: Who was Charles Okello Macodwogo Engola?". New Vision (in Lungereza). Retrieved 2024-06-09.
  3. 1 2 3 https://web.archive.org/web/20210429224618/https://www.parliament.go.ug/mp_database/profile.php?mid=371
  4. 1 2 Bill Oketch (24 July 2014). "Oyam chairperson demands recognition for ending LRA war". Retrieved 24 February 2020.
  5. "Museveni's new cabinet list At 6 June 2016" (PDF). 6 June 2016. Archived from the original (PDF) on 7 October 2016. Retrieved 14 June 2016.
  6. "Cabinet: Kamya, Nadduli, Tumukunde In: President Yoweri Museveni Has Released The New Cabinet List". Kampala. 6 June 2016. Retrieved 24 February 2020.
  7. Javira Ssebwami (14 December 2019). "Cabinet Reshuffle: Museveni drops Muloni, Nadduli, PPS Kamukama". Post Media Limited. Retrieved 24 February 2020.
  8. 1 2 Atuhaire, Patience (2 May 2023). "Soldier shoots dead politician he was guarding". BBC News. Retrieved 2 May 2023.
  9. "Minister Engola shot dead". NTV Uganda. 2 May 2023. Archived from the original on 5 May 2023. Retrieved 2 May 2023.
  10. "Soldier kills the politician he was protecting". Celebrity Telegraph. 2 May 2023. Archived from the original on 4 May 2023. Retrieved 4 May 2023.
  11. https://apnews.com/article/uganda-minister-shot-bodyguard-7edd541da986917ce37bea63e6010249
  12. 1 2 https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/ugandan-minister-killed-by-bodyguard-4220150
  13. https://www.newvision.co.ug/category/world/slain-minister-engolas-aide-de-camp-out-of-da-159596