Jump to content

Charles Olweny

Bisangiddwa ku Wikipedia

 

Charles Mark Lwanga Olweny Munnayuganda omusawo, omukugu mu bya kookolo, munnabyanjigiriza era omunoonyereza ku by'eddagala. Mu kiseera kino ye pulofeesa w'obusawo era vice-chancellor eyaakavaako mu Uganda Martyrs University, ng'asinziira e Nkozi mu Disitulikiti y'e Mpigi, mu Masekkati ga Uganda . [1]

Yazaalibwa mu 1940, mu Tororo, mu Disitulikiti y’e Tororo, mu Buvanjuba bwa Uganda . [2]

Professor Olweny yasomerako mu St. Peter’s College Tororo, era gyeyatandikira siniya esooka okutuuka ku y'okuna (S1-S4). [3] Yasomerako ne mu St. Mary's College Kisubi mu bibiina bye eby'awaggulu (S5-S6). [4] Mu 1961, Olweny yayingira Makerere University School of Medicine, essomero ly’obusawo erisinga obukadde mu Uganda ne East Africa, eryatandikibwawo mu 1924. [5] Yatikkirwa diguli esooka eya Bachelor of Medicine ne Bachelor of Surgery ( MBChB ), mu 1966. Oluvannyuma, yafuna diguli eyookubiri eya Master of Medicine mu Internal Medicine ( MMed ). Eyo yagigobereza diguli eyookusatu eya Doctor of Medicine (MD), nga zonna yaziggya mu yunivasite y’e Makerere . Olweny essira yalissa ku kusoma essomo erikwata ku by'obujjanabi bwa kookolo. [6]

Charles Olweny yaweereza nga dayirekita w’ekitongole kya Uganda Cancer Institute, okuva mu 1972 okutuuka mu 1982. Mu buweereza bwe, ttiimu y’abanoonyereza ku by’obusawo mu Uganda be yakulembera be baali ekibinja ekyasooka okulaga nti kookolo w’ekibumba asobola okujjanjabibwa obulungi n’eddagala ly’ekibumba nga bakozesa chemotherapy nga bakozesa eddagala lya doxorubicin, nga lino lye likyasinze okujjanjaba kookolo w’ekibumba n’okutuusa kati. Era baasobola okukakasa nti obulwadde bwa Burkitt lymphoma busobola okuwona nga bakozesa eddagala ekipimo kya Chemotherapy ekingi era ne balaga nti bwe kityo bwe kiri ne ku bulwadde bwa Hodgkin obw'abaana . Baawandiika ku bulwadde bwa Kaposi sarcoma obusangibwa mu baana era ne bakola okugezesa ku ngeri y’okubujjanjaba. [7]

Mu kiseera kye kimu, Olweny yaweereza – okusooka ng’omusomesa, oluvannyuma omusomesa omukulu n’oluvannyuma nga pulofeesa w’obusawo – mu kitongole ky’obusawo obw’omunda, mu Makerere University School of Medicine, ng’aweereza ng’akulira ekitongole, okuva mu 1979 okutuuka mu 1982. [6] Bwe yali mu Australia, mu myaka gya 1980, yaweereza nga clinical professor mu kitongole ky’eddagala n'okulongosa oba Department of Medicine & Surgery,mu University of Adelaide, esangibwa e Adelaide mu Bukiikaddyo bwa Australia. Era yaweereza nga dayirekita omukulu mu By'obujjanjabi bwa kookolo, mu pulogulaamu y'okutangira kookolo mu ddwaliro lya Royal Adelaide Hospital . [6]

Mu myaka gya 1990, Olweny yasenguka n’agenda e Winnipeg, Manitoba, Canada, okugenda okulondebwa ng’omusawo w’obulwadde bwa kkansa mu ddwaaliro ekkulu erya St. Boniface General Hospital, mu Winnipeg. Era yaweereza ng’omukwanaganya, wa Section of Hematology & Oncology mu CancerCare Manitoba, [8] era ng’omukozi omuyambi mu Health Sciences Center e Winnipeg. Yalondebwa ku bwa Vice Chancellor wa Uganda Martyrs University mu 2006 n’ayingira ofiisi mu Gwomwenda gw’omwaka ogwo. [9] [10] Professor Charles Olweny awandiise ebitabo ebisukka mu 20 n'ebiwandiiko eby'ekikugu ebisukka mu 120. [11] Nga 1 Ogwolubereberye 2015, Professor Olweny yawummula okuva mu kifo ky’omumyuka wa Chancellor wa Uganda Martyrs University, n’akwasa Prof. Dr. John Chrysostom Maviiri, eyali omumyuka wa Chancellor wa Catholic University of Eastern Africa e Nairobi. [12]

Olweny yatuuzibwa ku bwa Chancellor wa Mbarara University of Science and Technology nga 28 Ogwekkumi, 2017. [13]

Ebikwata ku bulamu bwe obw'obuntu

[kyusa | kolera mu edit source]

Olweny mufumbo, era alina abaana bataano abakulu. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2024)">okujuliza kwetaagisa</span> ]

 

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]

Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. https://web.archive.org/web/20141025165617/http://www.umu.ac.ug/node/117
  2. http://allafrica.com/stories/200606121232.html
  3. https://web.archive.org/web/20140416182653/http://www.newvision.co.ug/D/9/35/576024
  4. http://www.observer.ug/index.php/index.php?option=com_content&view=article&id=250:richard-m-kavuma&catid=43:sizzling&Itemid=71
  5. http://www.observer.ug/index.php?%20option=com_content&view=article&id=27371:meet-the-pioneer-of-medical-studies-at-makerere-university&catid=85:education
  6. 1 2 3 https://www.must.ac.ug/about-us/governance/the-chancellor/
  7. https://doi.org/10.1093%2Fjnci%2Fdjm099
  8. https://web.archive.org/web/20140416093955/http://www.cancercare.mb.ca/home/about_us/
  9. http://www.universityworldnews.com/article.php?story=20120719135454739
  10. http://www.monitor.co.ug/Magazines/PeoplePower/Dr-Olweny-went-on-leave-but-never-returned-to-office/-/689844/2019912/-/6x35nw/-/index.html
  11. https://web.archive.org/web/20120326060515/http://eastafricasymposium.org/speakers.php?id=olweny
  12. http://www.newvision.co.ug/news/662192-outgoing-umu-vc-launches-autobiography.html
  13. https://www.independent.co.ug/prof-olweny-new-mbarara-university-chancellor/