Jump to content

Denis Owen

Bisangiddwa ku Wikipedia
Denis Owen
omuntu
Ekikulamusajja Kyusa
Ensi y’obutuuzeGreat Britain Kyusa
Erinnya eriweereddwaDenis Kyusa
Erinnya lya famireOwen Kyusa
Yazaalibwa nga4 Gwakuna(Kafuumuulampawu) 1931 Kyusa
Olunaku lwe yafa3 Gwakkumi(Mukulukusabitungotungo) 1996 Kyusa
OmwagalwaJennifer Owen Kyusa
Ennimi z'amanyiLungereza Kyusa
Omulimunaturalist, ecologist, zoologist Kyusa
OmukozesaUniversity of Oxford, Lunds universitet Kyusa
GyeyasomeraUniversity of Oxford, University of Michigan Kyusa

Denis Frank Owen (4 Ogwokuna 1931 – 3 Ogwekkumi 1996) yali Mungereza omukugu mu by'obutonde, omuwandiisi, omuweereza w'amawulire era omusomesa.

Denis Owen yazaalibwa mu kibuga London. Yali muyizi ku ssomero lya Roan Grammar School e Greenwich, lye yaleka ng’alina emyaka 16, kyokka okukkakkana yatikkirwa ku Yunivasite y’e Oxford.[1]

Oluvannyuma lw’okuva mu Roan Grammar, yaweebwa omulimu ku British Museum, gye yakolera mu Bird Room. Oluvannyuma lw'emyaka ebiri wano yasitula n'agenda mu National Service . Oluvannyuma lwa kino, Owen yakola okuva mu 1951 okutuuka mu 1958 nga field assistant kuEdward Gray Institute for Field Ornithology, Oxford University, wansi wa dayirekita waayo, omukugu mu by’obulamu Dokita David Lack. Mu birala, yalina obuvunaanyizibwa okukuuma ebiwandiiko by’amabeere mu kifo kya Wytham Woods okumpi ne Oxford.[2]

Okunoonyereza

David Lack yasemba Owen okusoma diguli mu by’ensolo ku yunivasite y’e Oxford. Owen we yatikkirwa, mu 1958, yali yawandiika dda empapula z’okunoonyereza 43. Mu kiseera kino yasisinkana mukyala we eyasooka Jennifer Owen (née Bak) naye eyali omukugu mu by’ensolo ng'abirinamu diguli esooka. Ababiri bano baakolagana mu pulojekiti eziwerako ez’okunoonyereza era ne bafumbiriganwa oluvannyuma lw’okutikkirwa mu 1958. Bombi baagenda mu Amerika okufuuka abasomesa n’abayizi ba PhD mu Yunivasite y’e Michigan.[3]

Mu myaka ena mu Amerika, Owen yamaliriza pulojekiti ye ey’obusawo ku biwuggulu era n’anoonyereza ku butonde bw’ebiwuka, n’akungaanya ebikwata ku bulwadde bwa melanism mu makolero mu nsiri eziyitibwa peppered moth[4] awamu n’okukola ku buzaale bw’obutonde bw’ensiri eziyitibwa spittle bugs.

Okulondebwa

Owen okulondebwa ng’omusomesa mu by’ensolo mu University College of Makerere (kati Makerere University ), Uganda mu 1962 kyamuviirako okwongezaayo okukyala kwe mu Afrika okumala emyaka ena, gye yasomera ku buzaale bw’obutonde bw’ensi obw’ebiwuka n’amakovu. Bwe yava mu Uganda mu 1966, ku myaka 35, yafuuka ssentebe w’eby’ensolo mu Fourah Bay College, oluvannyuma eyafuuka Yunivasite y’e Sierra Leone . Okunoonyereza kwe ku butonde bw’ebiwuka n’obuzaale bw’ebiwuka kwagenda mu maaso, era n’atuuka ku ntikko mu kitabo kye ekyafulumizibwa mu 1971, Tropical Butterflies . Wakati wa 1967 ne 1968 era yali Dayirekita wa pulojekiti ya UNESCO ey’okusomesa Biology mu Afrika, ng’esangibwa mu Ghana.[3]

Owen kye yaddako okukola kwe kugenda mu Yunivasite y’e Lund mu 1971 nga Pulofeesa wa Tropical Ecology, n’agenda mu maaso n’okunoonyereza kwe ku bitonde eby’omu bitundu eby’omutropical, era n’eby’obutonde ebiri mu temperate n’eby’omu Arctic, omuli n’obuzaale bw'amakovu ga Cepaea mu Iceland.[5] Owen okulondebwa okwasembayo, mu 1973, kwali nga Principal Lecturer mu Biology ku Oxford Polytechnic, oluvannyuma eyafuuka Oxford Brookes University . Mu butanwa yakolagana nnyo ne mutabani wa David Lack Andrew Lack, naye eyali akolera mu kitongole kye kimu. Denis Owen yasigala mu Brookes okutuusa lwe yawummula mu 1996.[6]

Owen yali pulofeesa omugenyi mu yunivasite z’ensi yonna eziwerako omuli Yunivasite y’ekibiina ky’Amawanga Amagatte (1977–79), Yunivasite y’e Bergen (1990–91) ne Yunivasite y’e Florida (1991–92). [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2012)">okujuliza kwetaagisa</span> ]

Okulondoola

Ng’oggyeeko okukola okunoonyereza kwe, Owen yalondoola oba okuyambako okulondoola abayizi abasukka mu 20 aba PhD, bangi ku bo ne bagenda mu maaso n’okutandikawo emirimu gy’okunoonyereza egyabwe, omuli Pulofeesa Tim Shreeve ( Oxford Brookes University ), Dr Rob Hammond ( University of Leicester ), Professor Jeff Ollerton ( University of Northampton ) ne Professor Dave Goulson ( University of Sussex ).

Ebiwandiiko ebifulumiziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]

Mu kiseera kye yamala yafulumya empapula za ssaayansi 240, emiko 40 egy’ettutumu n’ebitabo 10. Olupapula lwe olwasooka lwafulumizibwa mu 1949 ng’alina emyaka 18 gyokka.[3]

Ekitabo kya Owen ekisinga okumanyika, What is Ecology?[1] , kyafulumizibwa mu 1975. Ekitabo ekyokubiri kyalongoosebwamu Jennifer Owen oluvannyuma ne kivvuunulwa mu nnimi ttaano. Mu kiseera kino Owen era yawa emikutu gya leediyo ku byafaayo by'obutonde bwa Spain eri BBC World Service (ne John Burton) nga kwotadde n'okuwandiika obutambi obuyitibwa "What's in a Name?", akafulumizibwa BBC ng'akatabo.[1]

Ekika ky'enjuki ki ichneumonid genus Owenus kyatuumibwa erinnya lya Denis Owen, nga bwe kiri ku nvubu ya West Africa eya Phylloxiphia oweni . [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2012)">okujuliza kwetaagisa</span> ]

Obufumbo bwa Owen ne [./Jennifer_Owenhttps://en.wikipedia.org/wiki/Jennifer_Owen Jennifer Owen] bwavaamu omwana omulenzi n’omuwala, era ne busatululwa mu 1994. Ku nkomerero y’omwaka ogwo yawasa Clare Shervington.[3] Yafiira mu Oxford, nga wa myaka 65.

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. 1 2 3 "Obituary: Denis Owen". The Independent (in Lungereza). 1996-10-23. Retrieved 2022-02-12. Cite error: Invalid <ref> tag; name "Obituary: Denis Owen" defined multiple times with different content.
  2. "Study Sites". The Edward Grey Institute of Field Ornithology. Archived from the original on 18 October 2011. Retrieved 21 November 2011.
  3. 1 2 3 4 David A.S. Smith (24 October 1996). "Obituary: Denis Owen". The Independent. Retrieved 21 November 2011. Cite error: Invalid <ref> tag; name "independent1" defined multiple times with different content.
  4. Carol Kaesuk Yoon (12 November 1996). "Parallel Plots in Classic of Evolution". The New York Times. Retrieved 21 November 2011.
  5. Owen, Denis F; Bengtson, Sven-Axel (1972). "Polymorphism in the Land Snail Cepaea Hortensis in Iceland". Oikos. 23 (2): 218–225. Bibcode:1972Oikos..23..218O. doi:10.2307/3543409. JSTOR 3543409.
  6. "Denis Owen". Oxford Brookes University. Archived from the original on 24 June 2011. Retrieved 21 November 2011.