Ekijjukizo ky'Abajulizi e Busega

Ekijjukizo ky'Abajulizi e Busega ekimanyiddwa nga Busega Martyrs Memorial Church kye kifo abajulizi ba Uganda abasatu abaasooka we battibwa mu mwaka gwa 1885. [1] [2]
Uganda Martyrs baali abakristaayo abapya abaakyuka mu bwakabaka bwa Buganda abajeemera kabaka waabwe omuggya Kabaka Mwanga ne bagana okwegana eddiini empya gye baazula. N’ekyavaamu, Kabaka yalagira battibwe era abasinga battibwa mu kifo ekirala eky’Abajulizi ekiyitibwa Namugongo . [3] [4]
Ekifo ky'abajulizi e Busega era kimanyiddwa nga Busega Mpimaerebera, Mpiima kigambo kya Luganda ekitegeeza omuggo ogukoleddwa mu lususu lw'envubu. [3]
Abajulizi ba Uganda abaasooka okuttibwa mu kifo kino kuliko, Mark Kakumba eyali ow'emyaka 16, Noah Serwanga ow'emyaka 19 ne Yusuf Rugarama ow'emyaka 12. [5] [1] [6]
Ebyafaayo
[kyusa | kolera mu edit source]Okuttibwa kw’abajulizi abasooka kwaliko ensibuko ye mirimu gy’obuminsani egya Alexander Murdoch Mackay egyayisibwa obubi ennyo Kabaka Mwanga.Ku lunaku lwa 25 January 1885, Mackay yatandika olugendo okugenda e Sukuma. Mukasa (Buganda Prime Minister) yamuwa ebirabo by’emmere okumuyamba mu lugendo.Mackay yagaana obuyambi bwokumuwa abamuwelelekelako,Nga kigambibwa Kabaka yali ayagala kubakozesa ng'abakessi. Mu kifo ky'ekyo, yagoberera abalenzi abaali bagenda okumukulemberamu. Kabaka yalagira nti omuntu yenna eyali agenda okuwerekera abaminsani yali yeetaaga olukusa lwe.. [7] Baakwatibwa abasirikale ba Kabaka nga bakulembeddwamu Kapalaga ela bavunaanibwa ogw'okulya mu nsi yabwe olukwe , oluvannyuma ne battibwa e Busega awali ekijjukizo kya leero. [6]
Nga wayise emyaka, Omulabirizi Wilkinson ow’obukiikakkono n’amasekkati ga Bulaaya yawulira emboozi y’Abajulizi ba Uganda bano era n’akwatibwako bw’atyo n’asindika omusaalaba ogw’ekijjukizo okuzimbibwa mu kifo awattibwa Abajulizi ba Uganda 3 abaasooka. Nga 14 omwezi gwomusanvu 1910, omukolo gw’okujjukira abajulizi ogwakulemberwa Rev. Alfred Tucker, eyali Omulabirizi wa Uganda mu kiseera ekyo gwategekebwa okutongoza omusaalaba gw’ekijjukizo ky’abajulizi. [5]
Oluvannyuma ekkanisa yazimbibwa mu kifo kino Canon James Lutaaya Ddungu era nga 28th/omwesi ogusoka /1984, Ssaabalabirizi w’e Canterbury, Rev. Robert Runcie ye yassaawo ejjinja ly’omusingi era n’aggulawo ekkanisa mu butongole ku kkanisa ya Martyrs. [5] [1] [8]
Ekifo
[kyusa | kolera mu edit source]Ekifo kino kisangibwa mu Bulabirizi bw’e Natetete Ssaabadinkoni Namirebe mu kabuga k’e Busega mu Kampala Uganda. [5] [9]
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- 1 2 3 Musasizi, Simon (27 May 2014). "Why Busega, Kitebi, Kyamula are special". The Observer - Uganda (in British English). Retrieved 2022-09-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Musasizi-2014" defined multiple times with different content. - ↑ Tuhaise, Mildred (2018-06-03). "Tracing the footsteps of the Uganda martyrs". Nile Post (in American English). Retrieved 2022-09-29.
- 1 2 "Ssekandi to lead pilgrims in martyrs walk". Monitor (in Lungereza). 2021-01-20. Archived from the original on 2022-09-29. Retrieved 2022-09-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Monitor-2021" defined multiple times with different content. - ↑ "Martyrs Story – Uganda Martyrs Museum Namugongo" (in American English). Archived from the original on 2022-09-29. Retrieved 2022-09-29.
- 1 2 3 4 "Martyrs Church Busega – Namirembe Diocese" (in American English). 2018-06-29. Archived from the original on 2022-09-28. Retrieved 2022-09-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Martyrs Church Busega-2018" defined multiple times with different content. - 1 2 "Various places where martyrs met their death". Monitor (in Lungereza). 2021-01-20. Archived from the original on 2022-09-29. Retrieved 2022-09-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Monitor-2021-2" defined multiple times with different content. - ↑ "Various places where martyrs met their death". Monitor (in Lungereza). 2021-01-20. Archived from the original on 2022-09-29. Retrieved 2022-09-29.
- ↑ "KCCA launches 51 historical buildings, sites in Kampala". New Vision (in Lungereza). Retrieved 2022-09-29.
- ↑ "Basilicas". Kampala Archdiocese (in American English). Retrieved 2022-09-29.