Ekika kye Ffumbe
Ekika kya Ffumbe, nga kikulirwa Omutaka Walusimbi, kyali kimu ku bika binnansangwa mu Buganda oba Mumasekkati ga Uganda . Ab’ekika ky’eFfumbe bayitibwa Ab’effumbe (Obumu: Ow’effumbe ). Ab’ekika kino Baganda era boogera olulimi Oluganda .
Ekitiibwa
[kyusa | kolera mu edit source]Walusimbi ky'ekitiibwa ky’omukulu w'ekika ky'e Ffumbe. Omutaka kitiibwa kya bulijjo eri buli mukulu w’ekika. [1] [2]
Ebika n'emiziro
[kyusa | kolera mu edit source]Omuziro . [3] akabbiro, kye kikere. [3] Omuntu ow’ekika ky'e Ffumbe tateekeddwa kulya oba okulumya effumbe.
Ensengeka
[kyusa | kolera mu edit source]Kabaka (Ssaabataka) .
[kyusa | kolera mu edit source]Kabaka wa Buganda y’akulira ensengeka y’ebika [4] era abakulu b’ebika, Bataka (plural form of Omutaka) [5] ) be bali wansi we.
Omukulu w'Ekika (Ow'Akasolya)
[kyusa | kolera mu edit source]Akulira Kasolya ye Omutaka Walusimbi. [3]
Obutaka bw'ekika
[kyusa | kolera mu edit source]Obutaka bw'ekika buli Bakka, Busiro mu Disitulikiti y'e Wakiso, Uganda . [1] [2]
Omubala gw'ekika .
[kyusa | kolera mu edit source]Omubala gw'ekika guvuga nti: [1] [2]
- Galinnya e Bakka .
- E Bakka basengejja (mbu tebiggwa Bukka) .
- Kasolo ki? Ffumbe
- Ka muti gumu
- Kakozaakoza alikoza mu lw'effumbe
- Taatuuke Bumpi
Emirimu n'obuvunaanyizibwa mu Lubiri
[kyusa | kolera mu edit source]Ab'ekika ky'e Ffumbe beebaali abasawo/ abajanjabi ba Kabaka (Were Kabaka's medicine men). [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">okujuliza kwetaagisa</span> ]
Amannya g'ekika.
[kyusa | kolera mu edit source]Amannya g'ekika kino gaawukana okusinziira ku kikula ky’omuntu (Omusajja oba Omukazi). Amannya agamu ga bulijjo eri abantu bonna ab’ekika naye agamu gasinga kukozesebwa mu bitundu ebitundu eby'enjawulo ( Essiga ) eby’ekika. [6] [7] Mu butuufu, amannya agamu agakozesebwa mu Ssiga gayinza okuba nga gaava mu kika ekirala, gamba ng'okubbulwa (kwe kugamba okutuuma omuntu erinnya ly'omuntu omulala gwe baagala ennyo oba eyafa gwe baali baagala ennyo [6]
Amannya g'abalenzi
[kyusa | kolera mu edit source]Amannya g’abalenzi abamu ab’ekika kino ge gano: [6] [8]
- Bakka
- Balimwezo
- Ggolola
- Kafumbe
- Kajoba
- Kalema
- Kasolo
- Kaweesa
- Kigozi
- Kimuli
- Kisitu
- Kiwendo
- Lukomwa
- Lubwama
- Luzinda
- Mabikke
- Magunda
- Mayambala
- Mpanga
- Musaazi
- Nagaya
- Nsobya
- Ntege
- Nvule
- Senkaba
- Sennoga
- Ssebaggala
- Ssebirumbi
- Ssekadde
- Ssempala
- Ssengendo (or Sseŋŋendo)
- Ssentumbwe
- Ssewakuka
- Walusimbi
Amannya g'abawala
[kyusa | kolera mu edit source]Agamu ku mannya g’abawala abamu agali mu kika kino ge gano[6] [8]
- Nabaggala
- Nabakka
- Nabumba
- Nabwami
- Nakafumbe
- Nakasi
- Nakaweesa
- Nakawungu
- Nakigozi
- Nakimuli
- Nakindi
- Nakku
- Nalubwama
- Nalumansi
- Namammonde
- Nampala
- Namusaazi
- Nandugga
- Nangendo (or Naŋŋendo)
- Nannozzi
- Nantaba
- Nanteza
- Nnaabalamba
- Nnakanyike
- Nnanvule
- Zaawedde
Abamanyifu ennyo ennyo mu kika
[kyusa | kolera mu edit source]- Eyali Katikkiro, Yinginiya John Baptist Walusimbi yali wa kika kya Ffumbe.
- Eyali Ssaabawolereza wa Uganda, Omugenzi Pulofeesa Kiddu Makubuya .
- Eyali omumyuka wa Chancellor mu Yunivasite y’e Makerere, Omugenzi Pulofeesa Livingstone Luboobi .
- Eyali Katikkiro wa Uganda, Omugenzi Apolo Nsibambi
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- 1 2 3 "Buganda Clans". Retrieved 26 July 2025.
- 1 2 3 "ffumbe clan". Archived from the original on 24 June 2025. Retrieved 26 July 2025.
- 1 2 3 Kiingi, K (2009). Enkuluze ya Oluganda eya e Makerere [Makerere Luganda Dictionary] (2nd ed.). Kampala: Fountain Publishers. p. 92. ISBN 978-9970-02-613-5.
- ↑ Roscoe, John (2022). The Baganda: an account of their native customs and beliefs (in English). Legare Street Press. ISBN 9781015918757.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Chesswas, J.D. (2014). The Essentials of Luganda (in English) (4th ed.). Nairobi: Oxford University Press. p. 14.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - 1 2 3 4 Nsimbi, M.B. (April 1980). "Luganda Names, Clans, and Totems". Munger Africana Library Notes (in English). California Institute of Technology (52–53).
{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Kiingi, K.B. (2009). Enkuluze ya Oluganda eya e Makerere [Makerere Luganda Dictionary] (2nd ed.). Kampala: Fountain Publishers. pp. 93–102. ISBN 978-9970-02-613-5.
- 1 2 "Ffumbe clan names". Archived from the original on 29 April 2025. Retrieved 26 July 2025.