Ekitaguriro


Ekitaguriro aka Cow Dance mazina ga kinnansi agasibuka mu bitundu by'e Nkore oba Ankole ekisangibwa mu Bukiikaddyobwobugwanjuba bwa Uganda . Mazina ga kujaguza agakolebwa abasajja n’abakazi ng’engeri y'okulagamu okusiima ente zaabwe n’okulaga obugagga bw’ekitundu ng’okuzaalibwa, okufumbirwa n’amakungula amangi. [1] [2] [3] [4] Amazina gano makulu nnyo mu mikolo n'enkuŋŋaana z’abantu mu kitundu, nga gajjirayo ddala amakulu n'akabonero k'ente mu kitundu. [1] [5]
Ebyafaayo
[kyusa | kolera mu edit source]Obugabe bwa Ankole bwajja nga buyita mu kugatta obwakabaka bwa Nkore n’obutaka obutono obwa Sheema, Buhweju, ne Igara. Obugabe bwa Ankole bwayongera okwawulwamu ebiwayi bibiri eby’enjawulo, Bahima (nga balimu abakulu n’abalunzi) ne Bairu (nga balimu abalimi n’abakopi). Ekitundu ky’e Ankole kyazaala amazina ag’ekinnansi aga Ekitaguriro, agabiibizibwa abasajja n’abakazi. Amazina gano gakola ng’engeri y’okutuusa ennyiriri, okubunyisa okumanya kw’obuwangwa okukulu, okujaguza amakungula amangi, n’okulaga akabonero ak'obuwanguzi eri ebyo ebibabituukiddwako nga okuzaala n'okufumbirwa. [6]
Engeri gye gazinibwamu
[kyusa | kolera mu edit source]Gatandiika ne "Okwevuga," ekika ky'okutontoma ekikolebwa abasajja, mwe banyumiza ebituukiddwaako mu bulamu bwabwe. Kino kigobererwa amazina, abasajja mwe bakoppa entambula y’ente ezitambula nga bava ku kigere ekimu okudda ku kirala. Mu kiseera kino, abakazi bbo babeera beewuuba mu ngeri ey’ekitiibwa okuva ku ludda olumu okudda ku lulala, nga bayanjuluza emikono gyabwe emitala ne waggulu w’emitwe gyabwe okukiikirira ente ez’amayembe amawanvu. Mu kiseera ky’amazina, abasajja n’abakazi bambala engoye z’amazina ez’ekinnansi eziyitibwa ‘bitambi’ oba ‘lessu.’ Abazinnyi besiba bulungi olugoye luno mu kiwato ne besuulako akagoye akawewere ku bibegabega byabwe. Abakyala bano era beeyooyoota n’amajolobero ag'olesa omulamwa gw’Afirika. Abasajja bano banyiriza ennyambala yaabwe nga bongerako endege enzirugavu, obusikiriza abantu okufaayo ku ntambula y’ebigere byabwe n’okujjuliza amaloboozi g’amazina ga ‘Kitaguriro’. Amaloboozi gakolebwa nga bakozesa emilele, Engalabi, endege, engoma n’okukuba mu ngalo. [7]
Ebijuliziddwamu
[kyusa | kolera mu edit source]- 1 2 https://www.monitor.co.ug/uganda/lifestyle/entertainment/why-we-dance-the-way-we-do--1608312
- ↑ https://www.guidetouganda.com/about-uganda/culture/traditional-dances/
- ↑ https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
- ↑ https://nation.africa/africa/news/ghetto-kids-what-s-behind-the-moves-of-the-ugandan-dance-troupe-that-stormed-the-world-4208672
- ↑ https://observer.ug/lifestyle/56751-how-about-a-cultural-dance-treat.html
- ↑ https://ugandasafariexperts.com/uganda-traditional-dances/
- ↑ https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined