Jump to content

Frank Mugisha

Bisangiddwa ku Wikipedia
Frank Mugisha mu mwaka gwa 2012.

Frank Mugisha (yazaalibwa 17 Ogwomukaaga 1979) [1] [2] Munnayuganda munnamateeka omulwanirizi w'abasiyazi oba LGBT era ye ssenkulu w'ekitongole kya Sexual Minorities Uganda (SMUG). Awangudde awaadi ya Robert F. Kennedy Human Rights Award ne Thorolf Rafto Memorial Prize 2011 olw'okulwanirira eddembe ly'obuntu. Mugisha y'omu ku basinga okulwanirira eddembe ly'aba LGBT mu Uganda .

Ebikwata ku bulamu bwe

[kyusa | kolera mu edit source]

Mugisha yazaalibwa ku njegooyego ya Kampala mu Uganda . Yakuzibwa mu maka g’Abakatuliki amakakali naye yavaayo eri muganda we ku myaka 14. [3] Wadde ng’okuvaayo kwe kwamwawukanya n’abamu ku ba famire ye,naye waliwo mikwano gye abalala n’ab’omu maka ge abamu abagenze mu maaso n’okumuwagira. [4]

Ng’akyali mu yunivasite mu 2004, yatandikawo ekibiina kya Icebreakers Uganda ekyatondebwawo ng’omukutu gw’okuwagira n'okkuyamba Bannayuganda ba LGBT abali abali mu nteekateeka y’okuvaayo eri ab’enganda n’emikwano. [5] Mugisha kati ye ssenkulu wa SMUG, ekibiina ekinene ekirimu ebibinja kkuminamunaana, omuli ne Icebreakers Uganda. [6]

Mugisha aweereddwa ekitiibwa Saabawandiisi w'Ekitongole Ky'amawanga Amagatte bwe yateekebwa ku lukalala olumu mu Magaziini ya Advocate, mu The Independent, yaweebwa ekitiibwa ku Black Entertainment Television - BET era erinnya lya Mugisha lyateekebwa ku #POWER10: aku lukalala lw'abantu abaddugavu abasinza okukwata ku bantu mu nsonga za LGBTQ mu 2014.[7]

Mugisha yali mukwano ogw'okulusegere ogwa mulwanirizi munne era omutandisi wa SMUG, David Kato, eyattibwa mu Gwolubereberye 2011 oluvannyuma lw'okukuba ekiwandiiko ekiyitibwa Rolling Stone mu mbuga z'amateeka, olw'okufulumya amannya g'abantu ba LGBT 100 mu Uganda ng'akisindiikiriza "okubawanika ku kalabba".[8] Mugisha y'omu ku balamuzi okuva mu SMUG abakiikirirwa Center for Constitutional Rights nga bakozesa Alien Tort Statute okukuba omubuulizi w'enjiri ow'omu Amerika Scott Lively mu mbuga z'amateeka olw'emisango gye yazza ku buntu nga boogera ku mulimu gwe yakola ku tteeka lya Uganda eriwakanya ebisiyaga erya Anti-Homosexuality Bill,[9] omulimu ogwayogerwako ng'okussa amaanyi mu okuyigganyizibwa kw'abasajja n'abakazi abalya ebisiyaga[10] era nga "ekikolwa.......okugezaako ennyo okulumya n'okumma abantu abalala eddembe lyabwe nga okunnyonnyola obulungi ensonga eno baakiyita kuyigganya".[11][12] Mu Gwomunaana 2013, Omulamuzi wa Kkooti ya Disitulikiti ya U.S. Michael A. Ponsor yasalawo nti abalamuzi baali ku musingi omunywevu okusinziira ku mateeka g'ensi yonna n'ag'ekitundu mu kugaana okusoomoozebwa kw'obuyinza ku musango; era yasalawo nti okuwoza okw'olubereberye okw'enneeyisa ya Lively tekwali kwa mu budde.[13]

Ng'awandiika mu lupapula lwa The Guardian mu 2014, Mugisha yagamba nti obukyayi bw'ebisiyaga n'obukyayi obuli emabega w'etteeka erirwanyisa ebisiyaga byava mu mawanga g'amawanga g'obugwanjuba: "Ndi musajja muganzi. Nange ndi Munnayuganda. Tewali kintu ekitali kya Afirika ku nze. Uganda gye nnazaalibwa, gye nakulira era gye mpita amaka gange. Era nsi mwe nfuuse ekitono okusinga omumenyi w'amateeka atategeerekese olw'abo be njagala." Njagala Bannayuganda bannange bakitegeere nti ebisiyaga si bya mawanga g'obugwanjuba era mikwano gyaffe mu nsi ezaakulaakulana bakimanye nti omuze oguliwo kati ogw'okukyawa ebisiyaga bwe guli." [9]

Okusiimibwa kwe

[kyusa | kolera mu edit source]

Mugisha yaweebwa awaadi ya Robert F. Kennedy Human Rights Award mu 2011 ne Rafto Prize [14] eya 2011 olw’omulimu gwe yakola ogw’okugoberera eddembe ly’aba LGBT mu Uganda. [15] [16] Era yafuna diguli y'obusawo ey'ekitiibwa okuva mu Yunivasite y'e Ghent . [17] Mugisha yali yasunsulwamu okuwangula ekirabo kya Nobel eky'emirembe mu 2014 . [18] Mu 2017, Mugisha yateekebwa ku lukalala lwa Fortune Magazine olw'abakulembeze abasinga obukulu mu nsi yonna. [19]

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. "Archive copy". Archived from the original on 2023-04-18. Retrieved 2025-08-14.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  2. https://www.nrk.no/urix/fikk-rafto-prisen-sondag-kveld-1.7865149
  3. https://www.nytimes.com/2011/12/23/opinion/gay-and-vilified-in-uganda.html?_r=2
  4. http://www.metroweekly.com/feature/?ak=6796
  5. https://web.archive.org/web/20130605071516/http://rfkcenter.org/ugandan-lgbti-rights-activist-frank-mugisha-to-receive-2011-robert-f-kennedy-human-rights-award
  6. "Archive copy". Archived from the original on 2024-07-17. Retrieved 2025-08-14.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  7. https://web.archive.org/web/20150106212915/http://www.scamtoradar.com/2014/12/10-most-influential-black-lgbtq-in-2014.html
  8. http://www.humanrightsfirst.org/2011/01/04/court-affirms-rights-of-ugandan-gays/
  9. 1 2 https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/mar/20/gay-ugandan-law-tyrannise-life-anti-homosexuality-act
  10. https://www.nytimes.com/2012/03/15/us/ugandan-gay-rights-group-sues-scott-lively-an-american-evangelist.html
  11. http://feministing.com/2012/03/15/ugandan-lgbtq-org-sues-u-s-evangelist-for-inciting-persecution/
  12. http://www.abajournal.com/news/article/suit_alleges_evangelist_violated_international_law_by_waging_an_anti-gay_ca/
  13. http://www.masslive.com/news/index.ssf/2013/08/crimes_against_humanity_lawsui.html
  14. https://web.archive.org/web/20141008233851/http://rafto.no/page/820/The_Rafto_Prize
  15. http://rfkcenter.org/frank-mugisha-uganda
  16. http://www.rafto.no/?page=55&news=233
  17. https://web.archive.org/web/20130806081918/http://www.ugent.be/nl/actueel/nieuws/persberichten/eredoctor-intitutioneel-2013-mugisha.htm
  18. "Archive copy". Archived from the original on 2017-05-16. Retrieved 2025-08-18.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  19. https://web.archive.org/web/20170325023940/http://fortune.com/worlds-greatest-leaders/frank-mugisha-44/

Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia

[kyusa | kolera mu edit source]

Template:Robert F. Kennedy Human Rights Award laureates

[kyusa | kolera mu edit source]