Jump to content

Isingoma Labongo Rukidi

Bisangiddwa ku Wikipedia

Isingoma Rukidi Mpuga, era ayitibwa Labongo, [ b ] yeeyali Omukama wa Biito eyasooka owa Bunyoro - Kitara mu bugwanjuba bwa Uganda obwa leero . Mu nnono y'Abanyoro, atwalibwa nga omulongo muganda wa Kato Kimera, kabaka wa Buganda owokusatu.

Ennono y’Abanyoro

[kyusa | kolera mu edit source]

Mu nnono y’Abanyoro, Isingoma Mpuga Rukidi yazaalibwa mu Bukidi nga omutabani wa Kyomya owookubiri, eyali mu bukulembezi bw'Abachwezi obw'ensikirano , ne Nyatworo, muwala w’omusajja Omulango ayitibwa Labongo, [ c ] ow’ekika kya Mukwonga. Yali muto wa Nyarwa, omulongo wa Kato ate nga mukulu wa Kiiza. Isingoma kiva mu kigambo ky’Olunyoro ise-ngoma, ekitegeeza "taata w'engoma". ‘Mpuga’ kiva mu linnya ly’ente ey'amabala eryeru n'eriddugavu, empuuga, ng’ajuliza obujajja bwa Rukidi obutabuletabule. Erinnya ‘Rukidi’ lijuliza ekifo we yazaalibwa.

Kigambibwa nti Rukidi ne baganda be bagambibwa okuba nga baali bayizzi abaayagalwa ennyo abantu b’e Bukidi. Olunaku lumu, omulaguzi ayitibwa Nyakoka [ d ], naye ow’e Bukidi, yabatuukirira n’abagamba bagende e Kitara, kubanga mu budde obwo eggwanga lyali teririna mukama, ne bakola bwe batyo. Nyakoka yabawerekerako mu lugendo.

Ennono y’Abacholi

[kyusa | kolera mu edit source]

Mu nnono y’Abaacholi, Labongo yali mutabani wa Olum era muganda wa Gipiir ne Tiful.

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]

      Ebijuliziddwa

      [kyusa | kolera mu edit source]

           

          • Fisher, Ruth Alice (1911). Twilight Tales of the Black Baganda. London: Marshall Brothers, Ltd.
          • Beattie, John (1960). Bunyoro: An African Kingdom. Holt, Rinehart and Winston. ISBN 978-0305246525.
          • Ogot, Bethwell A. (1967). History of the Southern Luo. Vol. 1. East African Publishing House.
          • Beattie, John (1971). The Nyoro State. Oxford University Press. ISBN 9780198231714.
          • Nyakatura, John W. (1973). Uzoigwe, Godfrey N. (ed.). Anatomy of an African Kingdom: A History of Bunyoro-Kitara (PDF) (in Lungereza). Translated by Muganwa, Teopista (English ed.). New York City, New York, USA: NOK Publishers, Ltd. ISBN 0-88357-025-4.
          • Apuuli, David Hihumuro (1994). A Thousand Years of Bunyoro-Kitara Kingdom - The People and the Rulers. Fountain Publishers.
          • Wrigley, C.C. (2012). "The Story of Rukidi". Africa: Journal of the International African Institute. 43 (3): 219–235.
          • Jendia, Catherine (2019). "The cultural factor in conflict management/resolution: A case study of the Acholi of Northern Uganda". African Journal of History and Culture. 11 (2): 15–25.