Jump to content

Kakira Sugar Works

Bisangiddwa ku Wikipedia

 

Kakira Sugar Works Limited, etera okuyitibwa Kakira Sugar Works, kampuni esinga okukola sukaali mu Uganda, nga y'ekwata ekifo eky'okusatu mu by'enfuna mu mukago gwa East African Community. [1]

W'esinganibwa

[kyusa | kolera mu edit source]

Amakolero amakulu aga kampuni eno gasinganibwa mu kibuga Kakira, mu Disitulikiti y'e Jinja mu Buvanjuba bwa Uganda . Ekifo kino kiri mu kiromita nga 16 nga ze mayiro nga 9.9, singa oba okozesa luguudo,mu bukiikakkono bw’obuvanjuba bwa Jinja, ekibuga ekinene ekiriraanyewo. [2] Kakira esinganibwa mu kiromita 100 nga ze mayiro 62, singa oba okozesa luguudo, mu buvanjuba bwa Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekisinga obunene mu ggwanga. [3] Endagiriro y'ekolero erisinga obunene ng'okozesa bibalo ze zino:0°30'36.0"N, 33°17'24.0"E (Latitude:0.5100; Longitude:33.2900). [4] Ng’oyongereza ku makolero agali mu Kakira, kampuni eno edukanya ofiisi y'ekikungu ku luguudo lwa 5th Street, e Bugoloobi, mu Kampala mu Industrial Area, ne ofiisi wamu ne sitoowa, e Kakira, Jinja ne Kampala.

Entambuza y'emirimu

[kyusa | kolera mu edit source]

Kakira Sugar Works ye kampuni esinga okukola sukaali mu Uganda, nga buli mwaka efulumya tani za sukaali ezibalirirwamu 165,000, nga zikola ebitundu nga 47 ku buli 100 ku bifulumizibwa mu ggwanga mu 2011. [5] [6]

Kinyara Sugar Works mu Disitulikiti y’e Masindi y’ekwata ekifo eky'okubiri mu Uganda mu kukola sukaali, ng’ekola ebitundu nga 31 ku buli 100 ku bifulumizibwa mu ggwanga buli mwaka. Sugar Corporation of Uganda Limited (SCOUL), mu Disitulikiti y’e Buikwe, ekola ebitundu nga 17 kubuli 100 ku bikolebwa mu ggwanga. Ebitundu 5 ku buli 100 ebisigadde nga biri tani 15,000 buli mwaka, bikolebwa kampuni ya Sango Bay Estates Limited, mu Sango Bay, mu Disitulikiti y'e Kyotera . Laba Enfulumya ya Buli mwana n'Engabana y'Akatale wakati wa Kampuni za Uganda Ezikola Sukaali

Sukaali akolebwa kampuni zino atundibwa mu mawanga g'Ombuvanjuba bwa Afrika okuli South Sudan, Democratic Republic of the Congo, Burundi, Rwanda, Tanzania, Kenya ne Uganda. Kakira Sugar Works ye bizineensi enkulu eya kampuni za Madhvani Group , ekibiina ekisinga obunene mu Uganda, nga kibalibwaako ebitundu ebisukka mu 10 ku buli 100 ku biva mu ggwanga (GDP) lya Uganda mu 2010. [7] Ekolero lya Kakira Sugar Works lyeekolera ebikozesebwa byalyo ebeyamba abantu omuli: amasomero ag'obwereere eri abaana b'abakozi, enguudo, amalwaliro, amayumba g'abakozi... [8]

Mu 1920, Vithaldas Haridas & Company, wansi w’enzirukanya ya Muljibhai Madhvani, omusuubuzi Omunnayuganda munnamakolero, omutandisi w'emirimu era omuntu eyali ayagala okwongera kunkulakulana y'anantu abala nga yali nzaalwa y’e Buyindi ow’emyaka 26, yagula yiika z'etaka ezaali ziwera 800, nga ze kiromita 3.2 ez'etaka, e Kakira, wakati wa Jinja ne Iganga, n’ekigendererwa eky’okutandikawo ekolero lya sukaali. [9] Oluvannyuma Muljibhai yafuuka eyali akulira ba maneja mu Vithaldas Haridas & Company. Ekizimbe ekyo ekya sukaali, oluvannyuma ekyatuumibwa Kakira Sugar Works, kyagulwaawo mu 1930. Nga bongerako ku kitundu ky’etaka ekyasooka, nga bayita mu kugula, etaka lya kampuni e Kakira, lyali lisukka mu bunene bwa 9,500, nga ze sikweeya mayiro 37, webwatukira mu Gwokuna 2009. [10] Ekizimbe ekikola sukaali e Kakira kikozesa abantu abasoba mu 7,500, okusinziira ku mukutu gwa kampuni eno.

Mu 1987, kampuni ya Kakira Sugar Works yayita mu kudaabirizibwa okwa puloigulaamu eyali ey'okumalawo ddoola 59.38 ng'enteekateeka eno yali yakuvugirirwa Baanka y'ensi yonna ne African Development Bank. Mu 2000, ekibiina kya Madhvani kyafuna emigabo gya Kakira Sugar Works ebitundu 100 ku 100. [9]

Obwannannyini

[kyusa | kolera mu edit source]

Kakira Sugar Works ye kampuni ya Madhvani Group, 100 ku 100, esinziira mu Kakira mu Uganda. Emigabo gy’Ekibiina gya bwannannyini era tegimanyiddwa nnyo, mu lujjudde.

Okugaziya n’okulongoosa

[kyusa | kolera mu edit source]

Webwatukira mu Gwekuminoogumu 2013, ekolero lya Kakira Sugar Works Limited yali eyise mu kugayizibwa n'okudaabirizibwa okwali kubalibwaamu obuwuumbi bwa ssente za Uganda 191, nga zino ze ddoola za Amerika Obukadde 75. Obuwuumbu bwa ssente za Uganda 76.5 , nga ze ddoola za Amerika obukadde 30, bwakungaanyizibwa nga bayita munkolagana y'ekikungu ey'emyaka 10 ey'okukatale ya Uganda Securities Exchange, ng'ezisigadde zagibwa okuva mu baaka ez'omukitundu. Okwonera ku mutindo guno kyayongera ku maanyi g'ekolero lino ag'okunyiga ebikajjo okutuuka ku tani 7,500, olunaku. Ensundiro ly'amasanyale erya Kakira Power Station, lyayongerwaamu amaanyi okuva ku Megawatts 22 okutuuka ku Megawatts 52.[11]

Okukola ethanol

[kyusa | kolera mu edit source]

Mu Gwekuminoogumu 2016, Kakira Sugar Works yatandika okukola ethanol ali ku mutindo gw’amakolero, afumbiddwa okuva mu molasses, akolebwa ng’ekiva mu kukola sukaali. Ekyuma kino ekikola ethanol, kyazimbibwa kampuni ya Praj Industries eya Buyindi, ku ssente za Uganda ezibalibwaamu obuwuumbi 133, nga ze ddoola za Amerika 36.6. Ekyuma kino kisuubirwa okufulumya tani za molasses 74,000 ekyuma kino ekifulumya sukaali gwekifulumya buli mwaka, okutuuka ku lita 20,000,000 (4,399,385 imp gal; 5,283,441 FFE gal) ya "ethanol atalina mazzi ow'omutindo gw'amafuta". [12] [13]

 

Ebijulizidwaamu

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. Senelwa, Kennedy (17 January 2015). "Kakira set to produce ethanol in 2016". Retrieved 16 November 2018.
  2. "Road Distance Between Jinja And Kakira With Map". Globefeed.com. Retrieved 13 July 2014.
  3. "Map Showing Kampala And Kakira With Distance Marker". Globefeed.com. Retrieved 13 July 2014.
  4. "Location of Kakira Sugar Works at Google Maps". Google Maps. Retrieved 13 July 2014.
  5. Barbara Among (8 December 2008). "Kakira Doubles Sugar Production". New Vision. Archived from the original on 22 October 2014. Retrieved 13 July 2014.
  6. Fred Ojambo (5 April 2011). "Ugandan Sugar Producers Plan to Invest $197 Million to Expand, Diversify". Bloomberg News. Retrieved 13 June 2014.
  7. "Kakira Sugar Works: Our History". Kakira Sugar Works. 2011. Archived from the original on 8 August 2014. Retrieved 13 July 2014.
  8. Flick, David (2007). Africa: Continent of Economic Opportunity. SE Publisher. p. 349. ISBN 978-1-919855-44-8. Retrieved 5 April 2015.
  9. 1 2 "About us". Kakirasugar.com. Archived from the original on 24 February 2015. Retrieved 5 April 2015.
  10. Odongo, Jacobs (29 July 2008). "From India, Penniless, Madhvani Made A Fortune in Uganda". New Vision. Archived from the original on 10 July 2015. Retrieved 13 July 2014.
  11. Kulabako, Faridah (15 November 2013). "Kakira Sugar Issues Shs76 Billion Bond To Raise Capital For Expansion". Archived from the original on 16 November 2018. Retrieved 16 November 2018.
  12. Mufumba, Isaac (9 January 2017). "Kakira Sugar opens Shs130b ethanol plant". Retrieved 16 November 2018.
  13. Mufumba, Isaac (23 February 2017). "How Kakira factory is turning sugarcane waste into fuel". Archived from the original on 16 November 2018. Retrieved 16 November 2018.

Ewalala w'oyinza okubigya

[kyusa | kolera mu edit source]