Kwete
Era amanyiddwa nga Kpete, Kwete gwe mwenge ogufumbibwa naddala abalugwara mu Uganda, Abanyala ba Kakamega mu Kenya ne DR Congo . Akolebwa mungeri ey'okutabula omuwemba ogufuddeko, obulo oba kasooli, amazzi amafumbe n'ekizimbulukusa kyebayita Aku fi.
Mu butale bwa West Nile, omwenge ogw'engeri eno gutera kutundibwa n’okunywa mu kita oba endeku (ekimanyiddwa nga Icereke ) naye osobola okugulibwa mu kintu kyonna.
Abalala abagukola
[kyusa | kolera mu edit source]Kwete era akolebwa mu Kampala ne Uganda yonna. Kwete ow’omutindo ogw’awaggulu wa langi ya kizigo okutuuka ku kitaka omutangaavu, ng’alina obuwoomi obugonvu obutakyukakyuka obuwooma n’obuwoomi. Okukola kizingiramu empeke z’emmwaanyi okunnyika okumala essaawa 24 - 48. Olwo, zimera okumala essaawa 48 - 72 ne zikalira mu musana okumala essaawa nga 48 nga tezinnaba kukaawa mu kibya ekissiddwa waggulu. Ekiddako, okukalirira ensaano enkaawa kukolebwa ku siniya ennene ey’ekyuma eriko enjuyi ennya nga tebannaba kuginyiga n’okuzimbulukuka . N’ekisembayo, okusengejja n’olugoye oluyonjo olw’enjawulo kukolebwa okusobola okufuna ekyokunywa ekya langi emu nga kiwooma bulungi.
Abantu b’e Pojulu mu South Sudan nabo batunda omwenge oguyitibwa erinnya lye limu era n’ab'eggwanga erya Bukusu mu Kenya bwe batyo.