Mparo Royal Tombs


Mparo Royal Tobs era ezimanyikiddwa nga Mparo tombs kifo kya byafaayo eky’azikibwamu Omukama Kabalega II ne bakabaka n’abaami b’obukama bwa Bunyoro-Kitara. [1] [2] [3][4] [5] Entaana zino ziweza yiika mukaaga ez’ettaka. [6] [7]
Ekifo
[kyusa | kolera mu edit source]
Entaana z’obukama eza Mparo zisangibwa ku luguudo oluva e Hoima okudda e Masindi ku kyalo Mparo, mu divizoni ya Mparo nga kiro mita 4 mu bugwa njuba bwa tawuni ya mu disitulikiti y’e Hoima, mumaserengeta ga Yuganda . [1] [2] [8] [6] [9]
Enkula
[kyusa | kolera mu edit source]
Mu maaso g’entaana waliwo ekijjukizo ekisiigiddwa langi enjeru n’ekiddugavu nga kiringa kkooni ekyazimbibwa Sir Emin Pasha bwe yasisinkana Kabalega mu 1871 omulundi gwe ogwasooka okumugamba nti akkirize obufuzi bw’Abangereza.[1][10] [5][11] Kikoleddwa mu madaala 12 okudda waggulu.[6]
Entaana z’obwakabaka e Mparo buyumba obw’omuddo obwetooloovu nga buliko emivule nga buliko enzigi z’embaawo ezikuumibwa abakuumi b’obwakabaka.[1] [5]
Obwakabaka bwa Bunyoro-Kitara bulimu ebifo eby’obwakabaka eby’enjawulo nga buli kimu kitudde ku ttaka lya square miles munaana. Ezimu ku ntaana ezisangiddwa mu bifo bino mulimu entaana y’e Kabalega, entaana ya Tito Winyi eyali taata w’Omukama Solomon Gafabusa n’endala.[1]
Amakulu mu byafaayo
[kyusa | kolera mu edit source]
Entaana z'obwakabaka e Mparo ziziikibwamu bakabaka ab'enjawulo mu bwakabaka bwa Bunyoro-Kitara . Mu ntaana zino kuliko ebisigalira by’Omukama Chwa II Kabalega eyafuga obwakabaka bwa Bunyoro mu kyasa eky’ekkumi n’omwenda. Omukama Kabalega II yawang'angusibwa e Seychelles mu April 1899 Obwakabaka bwa Bungereza olw'okuziyiza obufuzi bw'amatwale . [1] [2] [8] [6] [3] [4] [9]
Entaana z’obwakabaka e Mparo era kye kifo ekisembayo okuwummulira ebisigalira bya Sir Tito Winyi, taata w’Omukama Solomon Gafabusa Iguru I, Omukama mu kiseera kino. [10] [12] [13] Era kifo we baziika omumbejja, abambejja n'abaami abalala ab'Obwakabaka bwa Bunyoro-Kitara. [1] [2]
Amakulu mu by’obuwangwa
[kyusa | kolera mu edit source]Ebisigalira bya Kabalega bikuumibwa mu ntaana y'ekinnansi nga bibikkiddwako olubugo . [5] ] [9] [1] [2] [8] [12]
Entaana z’obwakabaka e Mparo za bulambuzi nga zirimu ebivuga eby’edda nga payipu ezifuuwa sigala, ebiyungu eby’ebbumba, ebibbo by’amata n’amazzi, ebisero, ebbakuli z’embaawo, emiggo, endongo, amafumu, engabo, omusulo gw’embaawo n’obutunda bwa kaawa. [1] [6] [14] [10] [15] [11]
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Inside Bunyoro's historical Mparo royal tombs". Monitor (in Lungereza). 2021-01-05. Retrieved 2023-10-27. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content - 1 2 3 4 5 "Mparo Royal Tombs – Bunyoro-Kitara Kingdom (Official Website)" (in American English). Retrieved 2023-10-27. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":1" defined multiple times with different content - 1 2 "Bunyoro mourns Princess Kabacunga". Monitor (in Lungereza). 2021-01-12. Retrieved 2023-10-27. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":4" defined multiple times with different content - 1 2 "Bunyoro region: A plateful of tourist attractions". New Vision (in Lungereza). Retrieved 2023-10-27. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":5" defined multiple times with different content - 1 2 3 4 MWANJE, DAVID (2022-07-19). "Why Bunyoro's kings though dead, live on". The Observer - Uganda (in British English). Retrieved 2023-10-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":9" defined multiple times with different content - 1 2 3 4 5 "Exploring Bunyoro's Mparo Royal Tombs". Chimp reports. 2018-11-18. Retrieved 2023-10-28. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":3" defined multiple times with different content - ↑ BigEyeUg3 (2014-07-16). "BUNYORO'S MPARO ROYAL TOMBS GET FACE-LIFT". BigEye.UG (in American English). Retrieved 2023-10-29.
- 1 2 3 petnah (2020-05-14). "Mparo Royal tombs - bunyoro cultural tombs, cultural sites". petnah (in American English). Retrieved 2023-10-27. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":2" defined multiple times with different content - 1 2 3 Habari (2016-08-30). "The royal Mparo Tombs of Bunyoro -". www.habariugandatours.com (in American English). Retrieved 2023-10-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":6" defined multiple times with different content - 1 2 3 Taremwa, Bruce (2023-09-01). "MPARO ROYAL TOMBS: A Humbling Place that Connects World to History of Bunyoro". Nexus Media (in American English). Retrieved 2023-10-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":7" defined multiple times with different content - 1 2 africawild (2021-07-08). "Mparo Royal Tombs Uganda". African wilderness tours (in American English). Retrieved 2023-10-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":10" defined multiple times with different content - 1 2 "Mparo tombs – Azas Safaris" (in American English). Retrieved 2023-10-29. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":8" defined multiple times with different content - ↑ "Let's harness Bunyoro's cultural tourism". Monitor (in Lungereza). 2023-10-23. Retrieved 2023-10-27.
- ↑ "Let's harness Bunyoro's cultural tourism". Monitor (in Lungereza). 2023-10-23. Retrieved 2023-10-27.
- ↑ "Let's harness Bunyoro's cultural tourism". Monitor (in Lungereza). 2023-10-23. Retrieved 2023-10-27.