Mukasa (omusambwa) .

Mukasa amanyikiddwa nga Mugasa mu nnimi za Runyakitara/Rutara, mmemba w'ekibiina kya bakatonda oba Balubaale mu ddiini y'ennono era atwalibwa nga katonda w'okukulakulana, amakungula, obugimu ne obulamu. mu biwandiiko ebiwerako, era akwatagana ebyobwakatonda wamu n'okulagula. Mukasa mu kusooka yali muzira eyalinnya okufuuka katonda ab'oku ntikko mu Balubaale, era mu nsonda ezimu, amanyiddwa ng'omukulu waakyo.

Mukasa era amanyiddwa ng'omukuumi w'ennyanja Victoria . Essabo lye ekkulu liri ku kizinga Bubembe era n’okutuusa olwalero likyaliwo.

Okukiikirira

Mukasa alabibwa nga katonda omuzirakisa oba lubaale . Ateekeddwa okubeera mu nnyanja . Okusinziira ku biwandiikibwa bya Apollo Kaggwa (1934) ku Baganda, Mukasa y’omu ku bakatonda abakulu era asinzibwa nnyo.

Ekika

Mukasa mutabani wa katonda Wanema era muzzukulu wa Musisi, katonda wa musisi . Alina muganda we, katonda w’entalo, Kibuka. Yalina abakyala basatu: Nalwaŋga, gwe yazaala abaana babiri (Lwaŋga ne Musozi); Nadjemba, nga naye yamuzaalira abaana babiri (Buguŋgu ne Kisituka); ne Naku, eyamuzaalira abaana basatu (Kaumpuli, Nairuma, ne Nanziri).ABakyala n'abaana be nabo bali mu balubaale .

Enfumo

Okulinnya okutuuka ku bwakatonda

Mukasa bwe yali akyali mulenzi, yateranga okubula. Abantu bwe baamunoonya, bakkakkana nga basanze Mukasa nga atudde wansi w’omuti ku kizinga ekiri ewala n’amaka ge. Olw’ekintu kino ekitali kya bulijjo, abantu baatwala Mukasa ng’omuntu asukkulumye ku muntu, era mu kitiibwa kye, baamuzimbira ennyumba. Mukasa yabeera eyo okumala akaseera, ng’ayamba abantu ku nsonga ezikwata ku bulamu n’okukulaakulana. Kigambibwa nti Mukasa yalya nga omutima, ekibumba, n’omusaayi gw’ebisolo byokka. Okusinziira ku nsonda emu, Mukasa omufa yakkakkana afudde n’afuuka katonda. Kyokka ensonda endala yategeezza nti Mukasa yabula bubi ku nsi.