Munyonyo Martyrs Shrine
Ekiggwa ky'Abajulizi e Munyonyo kiggwa kya Roman Catholic era Minor Basilica eyaweebwayo eri Abajulizi ba Uganda .
Ekifo
[kyusa | kolera mu edit source]Ekkanisa eno esangibwa Munyonyo mu Kampala mu masekkati ga Uganda . Munyonyo esangibwa mu 13 kilometres (8.1 mi), ku luguudo, mu bukiikaddyo bw’ekitundu kya bizinensi wakati mu Kampala, ekibuga ekikulu ekya Uganda era ekisinga obunene.

Mubufunze
[kyusa | kolera mu edit source]Munyonyo Martyrs' Shrine kye kifo abakulembeze we battibwa mu kifo ky'Obwakabaka; Omutukuvu Andrew Kaggwa ne Denis Ssebugwawo Omutukuvu -Abajulizi baYuganda battibwa Ssekabaka Mwanga II nga 26 Ogwokutaano 1886 baatukuzibwa Paapa Paul VI mu 1964. Era kye kifo mu 1886 Omutukuvu Charles Lwanga - omukulembeze w'ekibiina ky'Abakristaayo mu Uganda mwe yabatiriza Omutukuvu Kizito, Omutukuvu Mbaga, Omutukuvu Gyavira ne Omutukuvu Muggaga .

Ebyafaayo
[kyusa | kolera mu edit source]


E Munyonyo Ssekabaka Mwanga gye yasalirawo enkomerero n’atandika okutta Abakristaayo. Omusaayi gw'abajulizi ba Uganda gwayiibwa ku ttaka eryetoolodde Munyonyo. Abakristaayo abasatu abaasooka okuwaayo obulamu bwabwe ku lwa Kristo oluvannyuma lw’okusalawo kwa Kabaka bakikola nga 26 Ogwokutaano 1886 – baali: Omutukuvu Denis Ssebugwawo, Omutukuvu Andrew Kaggwa n'Omutukuvu Pontiano Ngondwe .

E Munyonyo, abayambi ba Kabaka bonna abakulisitaayo baakwatibwa ne basalirwa ekibonerezo ky’okufa e Namugongo (ekifo Obwakabaka bwekyatekawo okuttiramu). Abasibe baali basibiddwa nnyo buli omu ku munne, era ne bakakkibwa okutambula olugendo lw’obulamu bwabwe olusembayo nga bawerekerwa abaserikale abakambwe; okwabwe kwali kulamaga okwasembayo okw’obukambwe era okusikuula emmeeme. We baali bagenda e Namugongo, mu kifo ekimu ku mabbali g’ekkubo e Kyamula, Pontiano yattibwa – ye Munnayuganda owookusatu okwagala kwe eri Kristo kwasinga okwagala kwe eri obulamu bwe. Ku lunaku lwe lumu e Munyonyo, omuweereza wa Katonda, Fr. Symeon Lourdel (Mapeera) yali anoonya nnyo abawuliriza ne Ssekabaka Mwanga asobole okuyingira mu nsonga z’Abakristaayo abavumiriddwa. Kyokka teyakkirizibwa kulaba Kabaka.
Ng’amaze okutegeera akabi ak’amaanyi era akaali kagenda okutuuka ku kibiina ky’Abakristaayo mu Uganda, ng’ekiro kigwa nga 25 Ogwokutaano 1886, Charles Lwanga (omukulembeze w’ekibiina ky’Abakristaayo mu Uganda) yabatiza mu nkukutu ababaka bana e Munyonyo: Omutukuvu Kizito, Omutukuvu Mbaga, Omutukuvu Gyavira ne Omutukuvu Muggaga Ku makya ennyo, Ssekabaka Mwanga yaleeta olubiri lwe lwonna mu maaso ge n’ayawula Abakristaayo okuva mu balala nga bagamba nti, "abatasaba muyimirire kumpi nange, abasaba bayimirire erudda awo". Yagenda mu maaso n’okubuuza abalenzi n’abavubuka ekkumi n’abataano abaali bayimiridde nga baawukanye oba baali Bakristaayo era bwe baba nga baali Bakristaayo, oba baali bagenderera kusigala bwe batyo. Bwe baddamu nti "Yee" n'amaanyi n'obuvumu, Mwanga bonna n'abasalira omusango gw'okufa. Oluvannyuma lw’okusibwa akaseera katono, abajulizi ab’omu maaso oluvannyuma baatambula, ne bawuubaala era nga batera okusimbulwa okumala ennaku eziwerako okutuusa lwe baamaliriza nga batuuse mu kifo we baafiira e Namugongo (3 Ogwomukaaga 1886).
Ebibaddewo gye buvuddeko
[kyusa | kolera mu edit source]Mu mwaka gwa 2014, Uganda yajaguza emyaka 50 bukya Abajulizi ba Uganda bafuulibwa abatukuvu n’okulinnyisibwa mu Butukuvu Paapa Paul VI nga 18 Ogwokkumi 1964. Ekiggwa ky’Abajulizi ba Uganda e Munyonyo kijjukizo kya kwebaza olw’okufuulibwa abatukuvu. Okumenya ettaka mu butongole kwaliwo nga 3 Ogwokutaano 2015 nga kwakolebwa Paapa Nuncio mu Uganda; Ssaabalabirizi Michael A. Blume ne Kalidinaali Emmanuel Wamala . Okuddamu okukulaakulanya mulimu okuzimba ekiggwa ky’ekkanisa ekipya, myuziyamu, ofiisi n’ebifo ebitukuvu we battira abajulizi. [1]
Okuva mu October 2013, ekiggwa kino kibadde kiddukanyizibwa ekibiina ky’eddiini y’Abafransisko ekya Greyfriars - Conventual Franciscans.[2]
Paapa Francis yalambula era n’awa omukisa ejjinja ly'ekiggwa kino nga 27 Ogwokkuminogumu 2015 bwe yali agenzeeko mu Afrika. [3] Okuzimba ekkanisa empya kwaggwa mu 2016 era ekiggwa kino kyatukuzibwa nga 28 Ogwokkumi 2017 Kalidinaali Fernando Filoni .
Nga 19 Ogwomusanvu 2019, See Entukuvu yawa ekkanisa eno ekitiibwa n’ekitiibwa kya Minor Basilica . Ekiragiro kino kyassibwako omukono Kalidinaali Robert Sarah Prefect w'ekibiina ekigatta okusinza Katonda n'empisa y' amasakramentu ku lwa Paapa Francis .
Nga 3 Ogwomukaaga 2025, abayeekera ba Uganda babiri battibwa omukazi bwe yatulisa bbomu zeyali yesibye okumpi n'ekkanisa bwe yali ekuza olunaku lw'abajulizi . Abayeekera bano bombi be bantu bokka abattibwa.
Laba ne
[kyusa | kolera mu edit source]Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- ↑ "Papal nuncio launches construction of Munyonyo martyrs shrine - NTV". ntv.co.ug. 4 July 2020. Archived from the original on 29 September 2017. Retrieved 29 April 2026.
- ↑ "Shrine Page". munyonyo-shrine.ug.
- ↑ "Pope Francis Apostolic Journeys outside Italy". vatican.va.