Ndawula owa Buganda

Ndawula yali Kabaka, owa19 mu Bwakabaka bwa Buganda okuva mu 1724 - 1734. Ajjukirwa nga kabaka ow’ekisa era omukkakkamu.

Okutuula ku Nnamulondo

Yali mutabani wa Sekabaka Juuko Mulwaana ow'okutaano, eyafuga wakati wa 1680 ne 1690. Nyina yali Nandawula Kabengano ow’ekika ky’e Nsenene, ow'okutaano ku bakyala ba kitaawe omukaaga . Yalinnya ku ntebe nga mujja we afudde. Yatandika olubiri lwe e Lubaga .

Omulembe gwe

Abamu ku baserikale abamaanyi ku mulembe gwe kwaliko;

Erinnya	Ekika	Ekifo	Okuvvuunula
Nsobya	Ffumbe (Embwa ya Civet) .	Katikiro	Katikkiro
Mukubira	Ngeye (Enkima ya Kolobu) .	Kimbugwe	Minisita owookubiri
Wankalubo	Lugave (Olupangolin) .	Kasujju	Gavana wa Busujju
Ssendigya	Mmamba (Ebyennyanja eby’amawuggwe) .	Kangaawo	Gavana wa Bulemezi
Ssebina	Nkima (Enkima ya Vervet) .	Mugema	Gavana wa Busiro
Kajongo, Nalumenya ne Maseruka	Ntalaganya (Omuduumizi) .	Kitunzi	Gavana wa Gomba
Manganyi	Ndiga (Endiga) .	Katambala	Gavana wa Butambala

Obulamu bw’obufumbo

Kigambibwa nti yawasa abakyala musanvu (7):

• Nabisubi muwala wa Namenyeka ow'ekika kya Mamba
• Naggujja muwala wa Mukalo ow'ekika ky'e Njovu
• Nakikulwe Namirembe muwala wa Kayindi
• Nakidde Luyiga muwala wa Segiriinya ow'ekika ky'Abango
• Nakyomubi muwala wa Gabunga, ow'ekika kya Mamba.
• Nampanga muwala wa Gunju, ow’ekika kya Butiko
• Nazzaluno muwala wa Walusimbi ow'ekika kya Ffumbe

Ensonga

Kigambibwa nti Kabaka Ndawula yazaala abaana kkumi (10); okuli ab’obulenzi munaana (8) n’abawala babiri (2):

• Kabaka Kagulu Tebukywereke Ntambi, Kabaka wa Buganda, eyafugira wakati wa 1734 ne 1744, nga nnyina yali Naggujja
• Omulangira (Omulangira) Musanje Golooba, nga nnyina yali Nakidde Luyiga.
  • Omulangira Musanje Golooba yawasa abakyala basatu: (a) Bawuna muwala wa Magunda ow’ekika kya Ffumbe (b) Nabulya Naluggwa muwala wa Lutalo ow’ekika ky’e Ndiga ne (c) Namirembe muwala wa Sematengo ow’ekika ky’e Ndiga. Yazaala abaana bana (4) ab’obulenzi: (a) Kabaka Mwanga I Sebanakitta, Kabaka wa Buganda, eyafugira wakati wa 1740 ne 1741, nga nnyina yali Nabulya Naluggwa (b) Kabaka Namuggala Kagali, Kabaka wa Buganda, eyafugira wakati wa 1741 ne 1750, nga nnyina yali Nabulya Naluggwa (c) Kabaka Kyabaggu Kabinuli, Kabaka wa Buganda, eyafugira wakati wa 1750 ne 1780, nga nnyina yali Nabulya Naluggwa ne (d) Omulangira (Omulangira) Kayondo, nga nnyina yali Namirembe. Omulangira Musanje Golooba yattiddwa ku biragiro bya muganda we Kabaka Kagulu Tebukywereke ku musango gw’okutta Omulangira (Omulangira) Luyenje.
• Kabaka Mawanda Sebanakitta, Kabaka wa Buganda, eyafuga wakati wa 1738 ne 1740, nga nnyina ye Nakidde Luyiga
• Kabaka Kikulwe Mawuba, Kabaka wa Buganda, eyafugira wakati wa 1736 ne 1738, nga nnyina yali Nakikulwe
• Omulangira (Omulangira) Segaamwenge
• Omulangira (Omulangira) Luyenje. Yattiddwa muganda we Omulangira Musanje.
• Omulangira (Omulangira) Ndege, nga nnyina yali Nakidde Luyiga
• Omulangira (Omulangira) Bezzaluno, nga nnyina yali Nazzaluno
• Omumbejja (Omumbejja) Ndege, Nassolo.
• Omumbejja (Omumbejja) Kyomubi, nga nnyina yali Nakyomubi

Emyaka egyasembayo

Kabaka Ndawula yafa bukadde nga mu mwaka gwa 1734, mu Lubiri lwa Kasajjakaliwano, e Lubaga . Yaterekebwa e Musaba mu Busiro.

Omulangira omukulu ow’olunyiriri lwe yetikka ekitiibwa kya Ssezaalunnyo Walugembe, ng’entebe ye eri Mawule e Kyaddondo.

Ebiwandiiko

"Ndawula yennyini yali musajja wa mirembe; yafugira ebbanga ddene era ng'alina amaka amanene ennyo. Obutabanguko bwa batabani ba Ndawula abangi bwamenya embeera ey'obutebenkevu gye yali ataddewo mu ggwanga."

• MM Semakula Kiwanuka, Ebyafaayo bya Buganda, 1971

"Ndawula yali kabaka mulungi nnyo, ow'empisa ennungi era ow'emirembe. Bulijjo yali ku nkolagana ennungi n'abaami be."

• Apollo Kaggwa

Laba ne

• Kabaka wa Buganda

Ebiyungo eby’ebweru

• Olukalala lwa Bassekabaka ba Buganda Archived