Jump to content

Obulwadde bwa Kamuli

Bisangiddwa ku Wikipedia
Jaundice
Other namesIcterus[1]
Jaundice caused by pancreatic cancer
PronunciationTemplate:Ubl
Medical specialtyGastroenterology, hepatology, general surgery
ObuboneroYellowish coloration of skin and whites of the eyes, itchiness[2][3]
CausesHigh bilirubin levels[3]
Diagnostic methodBlood bilirubin, liver panel[3]
Differential diagnosisCarotenemia, taking rifampin[4]
TreatmentBased on the underlying cause[5]

Kamuli era amanyiddwa nga enkaka, langi ya kyenvu oba eya kiragala mu lususu n'enjeru z'amaaso olw'omuwendo gwa bilirubin omungi.[3][6] Kamuli atera okukwatagana n'okusiiyibwa.[2] Wayinza n’okubaawo empitambi omumyufu n’omusulo omuddugavu.[4] Obulwadde bwa kamuli mu baana nabwo butera okubeerawo nga kibalirirwamu ebitundu kinaana ku buli kikumi nga bukwatibwa mu wiiki yaabwe esooka ey’obulamu bwabwe.[7] Wadde ng’emisango egisinga egy’obulwadde bwa kamuli mu baana abaweere si gya bulabe, singa emiwendo gya bilirubin giba mingi nnyo, okwonooneka kw’obwongo — kernicterus — kuyinza okubaawo.[8][7]

Kamuli si bulwadde, wabula kabonero ka bujjanjabi akalaga ekizibu ekirala eky’obulamu.[9] Ebirungo bya bilirubin ebya bulijjo mu musaayi biri wansi wa 1.0 mg / dL (17). μmol / L ), ate nga emitendera egisukka mu 2–3 mg/dL (34-51) nga zino μmol/L) mu bujjuvu kivaamu obulwadde bwa kamuli.[10][4] Bilirubin omungi mu musaayi egabanyizibwamu ebika bibiri: ekitali kiyungibwa (ekitali butereevu) n’ekigatta (obutereevu).[11] Ekigatta bilirubin esobola okukakasibwa nga waliwo bilirubin mu musulo.[12]

Ebivaako obulwadde bwa kamuli byawukana okuva ku bitali bya maanyi okutuuka ku biyinza okutta omuntu.[11] Bilirubin omungi atagattibwa ayinza okuba nga kiva ku kusasika kw’obutoffaali obumyufu obuyitiridde, ebiwundu ebinene, embeera z’obuzaale nga Gilbert’s syndrome, obutalya okumala ebbanga eddene, kamuli eri abaana abaweere, oba obuzibu mu thyroid.[4][11] Bilirubin omungi eyitibwa conjugated bilirubin eyinza okuba nga eva ku ndwadde z’ekibumba nga cirrhosis oba hepatitis, yinfekisoni, eddagala, oba okuzibikira kw’omukutu gw’ekibumba.[4] Mu ensi ezikulaakulanye, ekivaako kitera kuzibikira omukutu gw’entuuyo oba eddagala; mu nsi ezikyakula, kitera kuba yinfekisoni nga obulwadde bw'ekibumba obuva ku kawuka, leptospirosis, schistosomiasis oba omusujja.[4] Okuzibikira kw'omukutu gw'entuuyo kuyinza okubaawo olw'amayinja mu akalulwe, kookolo oba obulwadde bw'olubuto.[4] Ebifaananyi eby’obujjanjabi nga ultrasound bya mugaso okuzuula okuzibikira kw’emikutu gy’omusaayi.[12] Embeera endala nazo zisobola okuleeta olususu okuba olwa kyenvu, naye si kamuli, omuli carotenemia — eyinza okuva mu kulya emmere ennyingi erimu carotene — oba eddagala nga rifampin.[4]

Obujjanjabi bw’obulwadde bwa kamuli butera okusalibwawo okusinziira ku buzibu obuvaako.[5] Singa wabaawo okuzibikira kw’omukutu gw’omusaayi, mu bujjuvu kyetaagisa okulongoosebwa ; bwe kitaba ekyo, okuddukanya kwa bujjanjabi.[5] Enzirukanya y’obujjanjabi eyinza okuzingiramu okujjanjaba obulwadde obusiigibwa n’okuyimiriza eddagala eriyinza okuba nga livaako obulwadde bwa kamuli.[5] Kamuli mu baana abaweere eyinza okujjanjabibwa n’obujjanjabi bw’ekitangaala oba okuteekebwamu omusaayi okusinziira ku myaka n’okuzaalibwa nga tebunnatuuka nga bilirubin esukka 4–21 mg/dL (68-360) nga zino μmol/L) nga bwe kiri.[10] Okusiiwa kuno kuyinza okuyambibwa nga okufulumya amazzi mu kalulwe oba asidi wa ursodeoxycholic.[2] Ekigambo kamuli kiva mu Lufalansa jaunisse, ekitegeeza "obulwadde obwa kyenvu".[13][14]

Ebiwandiiko ebikozesebwa

[kyusa | kolera mu edit source]

Template:Digestive system and abdomen symptoms and signs

Ebiyungo eby’ebweru

[kyusa | kolera mu edit source]

Lua error: Invalid configuration file.

  1. ↑ Torre, Dario M.; Lamb, Geoffrey C.; Ruiswyk, Jerome Van; Schapira, Ralph M. (2009). Kochar's Clinical Medicine for Students (in Lungereza). Lippincott Williams & Wilkins. p. 101. ISBN 9780781766999. Archived from the original on 2020-08-03. Retrieved 2020-05-28.
  2. 1 2 3 Bassari R, Koea JB (February 2015). "Jaundice associated pruritis: a review of pathophysiology and treatment". World Journal of Gastroenterology. 21 (5): 1404–13. doi:10.3748/wjg.v21.i5.1404. PMC 4316083. PMID 25663760.
  3. 1 2 3 4 Jaundice. MedlinePlus. Archived from the original on 27 August 2016. Retrieved 13 August 2016.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Jones, Roger (2004). Oxford Textbook of Primary Medical Care (in Lungereza). Oxford University Press. p. 758. ISBN 9780198567820. Archived from the original on 2017-09-08.
  5. 1 2 3 4 Ferri, Fred F. (2014). Ferri's Clinical Advisor 2015: 5 Books in 1 (in Lungereza). Elsevier Health Sciences. p. 672. ISBN 9780323084307. Archived from the original on 2017-09-08.
  6. ↑ Buttaro, Terry Mahan; Trybulski, JoAnn; Polgar-Bailey, Patricia; Sandberg-Cook, Joanne (2012). Primary Care: A Collaborative Practice (in Lungereza) (4 ed.). Elsevier Health Sciences. p. 690. ISBN 978-0323075855. Archived from the original on 2017-09-08.
  7. 1 2 Kaplan M, Hammerman C (2017). "Hereditary Contribution to Neonatal Hyperbilirubinemia". Elsevier: 933–942.e3. doi:10.1016/b978-0-323-35214-7.00097-4. ISBN 978-0-323-35214-7. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  8. ↑ "Facts about Jaundice and Kernicterus". CDC. February 23, 2015. Archived from the original on 8 August 2016. Retrieved 13 August 2016.
  9. ↑ Al-Tubaikh, Jarrah Ali (2016). Internal Medicine: An Illustrated Radiological Guide (in Lungereza). Springer. p. 49. ISBN 978-3-319-39747-4. Archived from the original on 2021-08-29. Retrieved 2020-05-30.
  10. 1 2 Maisels MJ (March 2015). "Managing the jaundiced newborn: a persistent challenge". CMAJ. 187 (5): 335–43. doi:10.1503/cmaj.122117. PMC 4361106. PMID 25384650.
  11. 1 2 3 Winger J, Michelfelder A (September 2011). "Diagnostic approach to the patient with jaundice". Primary Care. 38 (3): 469–82, viii. doi:10.1016/j.pop.2011.05.004. PMID 21872092.
  12. 1 2 Roche SP, Kobos R (January 2004). "Jaundice in the adult patient". American Family Physician. 69 (2): 299–304. PMID 14765767.
  13. ↑ Dr. Chase's Family Physician, Farrier, Bee-keeper, and Second Receipt Book,: Being an Entirely New and Complete Treatise ... (in Lungereza). Chase publishing Company. 1873. p. 542. Archived from the original on 2017-09-08.
  14. ↑ Sullivan, Kara M.; Gourley, Glenn R. (2011). Jaundice. Pediatric Gastrointestinal and Liver Disease. Elsevier. pp. 176–186.e3. doi:10.1016/b978-1-4377-0774-8.10017-x. ISBN 978-1-4377-0774-8.

Template:Medical condition classification and resources []