Jump to content

Olimi I owe Tooro

Bisangiddwa ku Wikipedia

Rukirabasaija Kaboyo Omuhundwa Kasusunkwanzi Olimi I yali Omukama w’Obwakabaka bwa Tooro, okuva nga 1830 okutuuka nga 1861. Ye Omukama we Tooro eyasookera ddala.[1]

Okubeera ku ntebe y’obwakabaka

[kyusa | kolera mu edit source]

Yali mutabani wa Rukirabasaija Agutamba Nyamutukura Kyebambe III, Omukama ow’e Bunyoro-Kitara mu kiseera ekyo. Maama we yali wa kika ekya Aabwiju. Yajeemera kitaawe n’atandikawo obwakabaka bwe e Kaboyo nga kitaawe akyali mulamu, okuva mu 1822. Yanyooma okusikira Bunyoro-Kitara ku kufa kwa kitaawe.

Obulamu bw’obufumbo

[kyusa | kolera mu edit source]

Si bingi ebimanyiddwa ku bulamu bw’obufumbo bw’Omukama Olimi I.

Ezzadde lya Omukama Olimi I ow’e Tooro mwalimu bino wammanga:

  1. Omulangira (Omubiito) amannya ge tegamanyiddwa. Omulangira ono yazaala omwana omulenzi, omu Omulangira (Omubiito) Kabuzi, muganda wa Nyaika, yayambako kojja we Mushaga I mu kampeyini ze ez’okuwamba Namulondo. Yawangulwa n’attibwa e Kanyanyange, ng’ali wamu n’abalangira abalala abawerako mu 1870. Omulangira Kabuzi yazaala omwana ow’obulenzi; Omulangira (Omubiito) Isansa.
  2. Omulangira (Omubiito) Barongo.
  3. Rukirabasaija Kazana Ruhaga, Omukama ow’e Tooro, okuva mu 1862 okutuuka mu 1866.
  4. Rukirabasaija Kasunga Kyebambe Nyaika, Omukama ow'e Tooro, okuva mu 1866 okutuuka mu 1870 n'okuva mu 1871 okutuuka mu 1872. [1]
  5. Rukirabasaija Kato Rukidi I, Omukama ow’e Tooro, okuva mu 1871 okutuuka mu 1871
  6. Omulangira (Omubiito), nga naye amannya ge tegamanyiddwa. Omulangira ono II atategeerekese mannya, yazaala omwana ow’obulenzi, Rukirabasaija Kakende Nyanuyonjo, Omukama ow’e Tooro, eyafugira okuva mu 1876 okutuuka mu 1876.
  7. Omulangira (Omubiito) Kato.
  8. Omulangira (Omubiito) Ndahura Mushaga. Yajeemera muganda we Omukama Nyaika, kyokka n’awangulwa n’attibwa, wamu ne muganda we, Bulemu, mu 1869.
  9. Omumbejja (Omubiitokati) Komuntale, Omutaka w’e Bulera.
  10. Omumbejja (Omubiitokati) Kibundabunda, Omutaka w’e Butanda.
  11. Omumbejja (kati Omubiito) Bayanjeru.

Ennaku ezisembayo

[kyusa | kolera mu edit source]

Omukama Olimi I yafa nga mu mwaka gwa 1865

  • Omukama owa Tooro

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. 1 2 Low, D. A. (2009-04-09). Fabrication of Empire: The British and the Uganda Kingdoms, 1890-1902 (in Lungereza). Cambridge University Press. pp. 151–158. ISBN 978-0-521-84351-5. Cite error: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content