Jump to content

Omukama Rukidi III ow'eTooro

Bisangiddwa ku Wikipedia

 

Rukidi III owa Tooro yali Omukama w'Obukama bwa Tooro (obumu ku bwakabaka obuna obw'ennono obusangibwa ku nsalo za Uganda ) okuva mu 1928 okutuuka mu 1965. Yali Omukama ow'e Tooro ow'ekkuminomu.

Okulinnya ku ntebe y'Obukama

[kyusa | kolera mu edit source]

Yali mutabani w'Omukama wa Toro ow'ekkumi Kyebambe III ow'e Tooro, [1] Omukama ow'e Tooro, eyakulembera okuva mu 1928 okutuuka mu 1965. Nnyina yali Damali Tibaitwa . Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama e Kabarole, nga 6 Ogwokusatu 1904. Yasomera mu Budo Primary School, Nyakasura School e Fort Portal, Mengo Senior School, King's College Budo, ne Columbia University .Yaweereza nga kaliisoliiso mu Uganda Police Force mu 1926 Yalinnya ku ntebe nga kitaawe afudde, nga 31 Ogwekkuminebiri 1928. Yatikkirwa engule mu Kkanisa ya St John's Cathedral, Kabarole, nga 29 Ogusooka 1929.

Obukulembeze bwe

[kyusa | kolera mu edit source]

Omukama Kamurasi Rukidi III yeetaba mu kutikkira Nnabagereka Elizabeth II mu Westminster Abbey e London mu 1953. Yafuulibwa enyota ya Lutenanti mu kibinja ky'amaggye eky'okuna (ekisangibwa mu Uganda), bamukwata mmundu ba Kabaka abaali bayitibwa King's African Rifles, okuva mu 1928 okutuuka mu 1930. Ye yatandikawo era omukulembeze asukulumye mu maggye ga Order of the Lion, Crown and Shield of Toro. Yaweebwa ekitiibwa ky'omulwanyi w'olubiri nga 2 Ogwomukaaga 1962 era yafuna emidaali egiwerako n’okusiimibwa okuva mu gavumenti ya Bungereza, gavumenti ya Uganda ne Gavumenti ya Buganda.

Obulamu bwe obw’obufumbo

[kyusa | kolera mu edit source]

Omukama Rukidi III yawasa abakyala 5 (Bataano) okusinziira ku nnono

  • Omugo Kezia Bonabana Byanjeru,
  • Abwooli Omugo
  • Omugo Evelyn Kahinju
  • Omugo Leah Ngaju
  • Omugo Akiiki Katukura

Abaana ba Omukama Kamurasi Rukidi III kuliko;

  1. Omubiito Stephen Edgar Paul Karamagi, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju Yazaalibwa mu 1934. Yasomera mu ssomero lya Nyakasura School, Kabarole, King’s College, Budo, Sidney Sussex College, Cambridge (LLB), ne Columbia University, New York, US. Yakola nga akiikirira Gavumenti ya Uganda mu myaka gya 1960. Mu 1963, yawasa Margaret Semugeshi muwala w’Omulangira Semugeshi, ow’e Bufundu, e Butare mu Rwanda.
  2. Omubiito Ruyonga, nga nnyina yali Abwooli Omugo. Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama bwe Kabarole nga 27 Ogwokusatu 1935.
  3. Omubiito Emanuel Erasmus Ishagara, nga nnyina yali Abwooli Omugo. Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama e Kabarole nga 27 Ogwokusatu 1935. Yasomera mu ssomero lya St. Peter’s School ne St. Luke’s College, Virika. Nga 21 Ogwekkuminebiri 1966, yakuba ebirayiro bye mu Lutikko ya St. Paul's Cathedral Namirembe ne munne Catherine Rosette muwala wa Erieza Sebabi nga yali Ssabalamuzi wa Buganda nga ukyala we ya Mary Nanfuka. Omubiito Emmanuel Ishagara yazaala abaana basatu ab’obulenzi n’omuwala omu:(a) Omubiito David KamurasiIshagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Nsambya mu Kampala nga 11 Ogwokubiri 1967. Yasomera mu ssomero lya Namilyango College ne ITT Technical Institute, London (BSc). Mu October wa 1997, yawasa Irene N. Kasozi-Batende, e Camden, London. Bombi, bo muwala; Omumbejja (Omubiitokati) Joanita Kakyo Komubaizi (b) Omulangira (Omubiito) Sulemaani Michael Okwiri Adyeri Ishagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Mulago mu Kampala nga 11 June 1973. Yasomera mu Busoga College Mwiri, Baruch College ne TCI College of Technology, New York City (c) Prince (Omubiito) Emmanuel Ishagara Jr. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Mulago nga 9 September 1977. Yasomera mu Busoga College, Mwiri, Baruch College, New York ne Park University, Kansas City, Missouri, . US (BSc) ne (d) Omumbejja (Omubiitokati) Sandra Ishagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Nsambya mu Kampala nga 29 December 1969. Yasomera mu ttendekero lya King’s College, Buddo, South Thames College (BA Fin.). Maama w’omwana omulenzi n’omwana omuwala: (i) Josh Kasozi, yazaalibwa nga 27 April 2004 ne (ii) Chauntel Grace S. Ishagara Kendall, eyazaalibwa nga 18 May 1996..
  4. Rukirabasaija Patrick David Matthew Koboyo Olimi III, Omukama ow’e Toro, okuva mu 1965 okutuuka mu 1995, Omukama ow’ekkumi n’ebiri (12) ow’e Toro, nga nnyina yali Kezia Bonabana.
  5. Omulangira (Omubiito) Nyaika. Yazaala abaana babiri ab’obulenzi: (a) Omulangira (Omubiito) Charles Happy Kijanangoma, eyazaalibwa mu 1956. Omulangira Kijanangoma yattibwa munne wa Katikiro ow’e Toro, mu bbaala ey’olukale e Fort Portal, nga 25 March 1999 ne (b) Lieutenant Prince (Omubiito) Ronald Rubale, mmemba w’eggye lya UPDF.
  6. Omulangira (Omubiito) James Mugenyi Muzimanuki. Yaweebwa omulimu gwa 2nd Lieutenant mu magye ga Uganda. Yagobwa mu magye Idi Amin mu 1972. Yafuuka Regent wa muganda we, Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, nga 26 August 1994.
  7. Omulangira (Omubiito) Kenneth Muhangura mutabani Omumbejja Leah Ngaju.
  8. Price Gilbert Mujogya mutabani w’omumbejja Leah Ngaju.
  9. Omumbejja (Omubiitokati) Gertrude Kabege Katongole Atwooki nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju
  10. Omumbejja (Omubiitokati) Elizabeth Christobel Edith Bagaaya, nga nnyina yali Kezia. Yazaalibwa mu Fort Portal, nga 9 February 1936. Yasomera mu ssomero ly’abawala erya Kyebambe Girls’ School, Toro, Gayaza High School, Wakiso District, Sherborne School, Dorset, Girton College, Cambridge (LLB mu 1962), ne Lincoln’s Inn, London (Barrister-at-Law mu 1965). Yafuuka omukyala ow’omu buvanjuba bwa Afrika asoose okuyingizibwa mu bbaala y’Olungereza. Yatuuzibwa ku bwa Batebe eri muganda we Patrick David Matthew Koboyo Olimi III, nga 2 March 1966. Yakola nga Ambassador-at-Large wa Uganda wakati wa 1971 ne 1973, omubaka wa Uganda mu Misiri ne Ethiopia okuva mu 1973 okutuuka mu 1974, era nga ye mubaka wa Uganda ow'enkalakkalira mu kibiina ky'amawanga amagatte e New York mu 1974. Yali... Minisita wa Uganda ow’ensonga z’ebweru wakati wa February 1974 ne November 1974. Yaweereza ng’omwogezi w’ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) mu Bulaaya, wakati wa 1980 ne 1986. Yaliko omubaka wa Uganda mu Amerika okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, ate mu Germany ne Vatican wakati wa 2006 ne 2008. Aweereza nga Uganda’s High Commissioner mu Nigeria okuva mu 2008. Ye muwandiisi w’ekitabo ekiyitibwa African Princess (1983) ne Elizabeth of Toro: the Odyssey of an African Princess (1989) .
  11. Omumbejja (Omubiitokati) Mabel Komuntale. Memba ku lukiiko lwa Regency Council eri Ssekabaka Oyo Rukidi IV okuva mu 1995 okutuuka mu 1997.nga nnyina yali Omugo Kezia
  12. Omumbejja (Omubiitokati) Essanyu.
  13. Omumbejja (Omubiitokati) Rachel Kabasweka Abwooli nga nnyina yali Omugo Kezia.
  14. Omumbejja (Omubiitokati) Rosemary Kijumba Balinda Abwooli
  15. Omumbejja (Omubiitokati) Damali Komukyeya, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  16. Omumbejja (Omubiitokati) Kijumba Kabaramagi, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  17. Omumbejja (Omubiitokati) Kezia Kanyomozi, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  18. Omumbejja (Omubiitokati) Elizabeth Mpanja Ndahendekire, nga nnyina yali Omugo Kezia.yawasa Lt col. William Ndahendekire
  19. Omumbejja(Omubitokati) Margret Komubaizi Abwooli ( Mukajoyi) .
  20. Omumbejja (Omubiitokati) Agnes Nkwenge Bunyenyezi nga nnyina yali Omugo Evelyn
  21. Omulangira (Omubiito) Apollo Loyd Mugema, nga nnyina yali Omugo Evelyn
  22. Omulangira (Omubiito) Gerald Philip Manyindo, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju yawasa Catherine Kabasomi Byabusa nga 1 May 1975 ye taata w’Omulangira (Omubiito) Edward Freeman Kim, Omumbejja (Omubiitokati) Juliana Kanyomozi n’Omumbejja (Omubiitokati) Laura Kahunde
  23. Omulangira (Omubiito) Bazil Mirembe, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju.
  1. https://dacb.org/stories/uganda/kasagama-daudi/