Jump to content

Omukama Rukidi III ow'e Tooro

Bisangiddwa ku Wikipedia

 

Rukidi III owa Tooro yali Omukama w'Obukama bwa Tooro (obumu ku bwakabaka obuna obw'ennono obusangibwa ku nsalo za Uganda ) okuva mu 1928 okutuuka mu 1965. Yali Omukama ow'e Tooro ow'ekkuminomu.

Okulinnya ku ntebe y'Obukama

[kyusa | kolera mu edit source]

Yali mutabani w'Omukama wa Toro ow'ekkumi Kyebambe III ow'e Tooro, [1] Omukama ow'e Tooro, eyakulembera okuva mu 1928 okutuuka mu 1965. Nnyina yali Damali Tibaitwa . Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama e Kabarole, nga 6 Ogwokusatu 1904. Yasomera mu Budo Primary School, Nyakasura School e Fort Portal, Mengo Senior School, King's College Budo, ne Columbia University .Yaweereza nga kaliisoliiso mu Uganda Police Force mu 1926 Yalinnya ku ntebe nga kitaawe afudde, nga 31 Ogwekkuminebiri 1928. Yatikkirwa engule mu Kkanisa ya St John's Cathedral, Kabarole, nga 29 Ogusooka 1929.

Obukulembeze bwe

[kyusa | kolera mu edit source]

Omukama Kamurasi Rukidi III yeetaba mu kutikkira Nnabagereka Elizabeth II mu Westminster Abbey e London mu 1953. Yafuulibwa enyota ya Lutenanti mu kibinja ky'amaggye eky'okuna (ekisangibwa mu Uganda), bamukwata mmundu ba Kabaka abaali bayitibwa King's African Rifles, okuva mu 1928 okutuuka mu 1930. Ye yatandikawo era omukulembeze asukulumye mu maggye ga Order of the Lion, Crown and Shield of Toro. Yaweebwa ekitiibwa ky'omulwanyi w'olubiri nga 2 Ogwomukaaga 1962 era yafuna emidaali egiwerako n’okusiimibwa okuva mu gavumenti ya Bungereza, gavumenti ya Uganda ne Gavumenti ya Buganda.

Obulamu bwe obw’obufumbo

[kyusa | kolera mu edit source]

Omukama Rukidi III yawasa abakyala 5 (Bataano) okusinziira ku nnono

  • Omugo Kezia Bonabana Byanjeru,ow'ekika ky'Abagabu yali Naabakyaala (Omugo w'ekitebe)
  • Omugo Evelyn Kahinju ow'ekika kya Ababoopi yali amanyidwa nga Omugo wa Harukoto
  • Omugo Theodora Bacwa Abwooli yali abeera ku lubiri lwe Kabahango[2]
  • Omugo Katukura Akiiki ow'ekika kya Abaitira nga yali ava musaaza lye Busongora
  • Omugo Leah Ngaju yali Mumbejja ow'e Bunyoro nga muwala w'Omubiito Yoweri Komwiswa muzukulu w'Omukama Kabalega ow'e Bunyoro

Abaana ba Omukama Kamurasi Rukidi III kuliko;

  1. Omubiito Stephen Edgar Paul Karamagi, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju Yazaalibwa mu 1934. Yasomera mu ssomero lya Nyakasura School, Kabarole, King’s College, Budo, Sidney Sussex College, Cambridge (LLB), ne Columbia University, New York, US. Yakola nga akiikirira Gavumenti ya Uganda mu myaka gya 1960. Mu 1963, yawasa Margaret Semugeshi muwala w’Omulangira Semugeshi, ow’e Bufundu, e Butare mu Rwanda.
  2. Omubiito Ruyonga, nga nnyina yali Omugo Theodora Bacwa. Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama bwe Kabarole nga 27 Ogwokusatu 1935.
  3. Omubiito Emanuel Erasmus Ishagara, nga nnyina yali Omugo Theodora Bacwa. Yazaalibwa mu Lubiri lw’Obukama e Kabarole nga 27 Ogwokusatu 1935. Yasomera mu ssomero lya St. Peter’s School ne St. Luke’s College, Virika. Nga 21 Ogwekkuminebiri 1966, yakuba ebirayiro bye mu Lutikko ya St. Paul's Cathedral Namirembe ne munne Catherine Rosette muwala wa Erieza Sebabi nga yali Ssabalamuzi wa Buganda nga ukyala we ya Mary Nanfuka. Omubiito Emmanuel Ishagara yazaala abaana basatu ab’obulenzi n’omuwala omu:(a) Omubiito David KamurasiIshagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Nsambya mu Kampala nga 11 Ogwokubiri 1967. Yasomera mu ssomero lya Namilyango College ne mu ttendekero lya ITT Technical Institute mu Bungereza (BSc). Mu Gwekkumi 1997, yawasa Irene N. Kasozi-Batende, e Camden, London. wamu n'Omubiitokati Joanita Kakyo Komubaizi (b) Omubiito Sulemaani Michael Okwiri Adyeri Ishagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Mulago mu Kampala nga 11 Ogwomukaaga 1973. Yasomera mu Busoga College Mwiri, Baruch College ne TCI College of Technology, New York City (c) Omubiito Emmanuel Ishagara Jr. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Mulago nga 9 Ogwomwenda 1977. Yasomera mu Busoga College, Mwiri, Baruch College, New York ne Park University, Kansas City, Missouri, . US (BSc) ne (d) Omubiitokati Sandra Ishagara. Yazaalibwa mu ddwaaliro e Nsambya mu Kampala nga 29 Ogwekkuminebiri 1969. Yasomera mu ttendekero lya King’s College, Buddo, South Thames College (BA Fin.). Maama w’abaana babiri omulenzi n’omuwala: (i) Josh Kasozi, yazaalibwa nga 27 Ogwokuna 2004 ne (ii) Chauntel Grace S. Ishagara Kendall, eyazaalibwa nga 18 Ogwokutaano 1996..
  4. Rukirabasaija Patrick David Matthew Koboyo Olimi III, Omukama ow’e Toro, okuva mu 1965 okutuuka mu 1995, Omukama ow’ekkuminababiri (12) ow’e Toro, nga nnyina yali Kezia Bonabana.
  5. Omubiito Nyaika. Yazaala abaana babiri ab’obulenzi: (a) Omubiito Charles Happy Kijanangoma, eyazaalibwa mu 1956. Omubiito Kijanangoma eyattibwa omukuumi wa Katikiro ow’e Toro, mu bbaala ey’olukale e Fort Portal, nga 25 Ogwokusatu 1999 ne (b) Omubiito ali ku ddaala lya Lutenenti Ronald Rubale, omusirikale mu ggye lya UPDF.
  6. Omubiito James Mugenyi Muzimanuki. Yaweebwa omulimu gwa 2nd Lieutenant mu magye ga Uganda. Idi Amin yamugoba mu magye mu 1972. Yalondebwa okukulembera ku lwa kizibwe we, Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, nga 26 Ogwomunaana 1994.
  7. Omubiito Kenneth Muhangura mutabani Omubiitokati Leah Ngaju.
  8. Omubiito Charles Kamurasi mutabani w'omubiitokati Leah Ngaju ye Sabalangira wa Babiito[3]
  9. Omubiito Gilbert Mujogya mutabani w’omubiitokati Leah Ngaju.
  10. Omubiitokati Gertrude Kabege Katongole Atwooki nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju
  11. Omubiitokati Elizabeth Christobel Edith Bagaaya, nga nnyina yali Kezia. Yazaalibwa mu Fort Portal, nga 9 Ogwokubiri 1936. Yasomera mu masomero eg'enjawulo omwali ssomero ly’abawala erya Kyebambe Girls’ School, Toro, Gayaza High School mu District y'e Wakiso, Sherborne School, Dorset, Girton College, Cambridge (LLB mu 1962), ne Lincoln’s Inn, London (Barrister-at-Law mu 1965). Yafuuka omukyala ow’omu Buvanjuba bwa Afrika asoose okuyingizibwa mu ssomero ly'amateeka mu Bungereza. Yatuuzibwa ku bwa Batebe eri muganda we Patrick David Matthew Koboyo Olimi III, nga 2 Ogwokusatu 1966. Yakola nga Ambasada wa Uganda wakati wa 1971 ne 1973, era ng'omubaka wa Uganda mu Misiri ne Ethiopia okuva mu 1973 okutuuka mu 1974, era nga ye mubaka wa Uganda ow'enkalakkalira mu kibiina ky'amawanga amagatte e New York mu 1974. Yali Minisita wa Uganda ow’ensonga z’ebweru wakati w'Ogwokubiri 1974 ne Gwekkuminebiri 1974. Yaweereza ng’omwogezi w’ekibiina kya National Resistance Movement (NRM) mu Bulaaya, wakati wa 1980 ne 1986. Yaliko omubaka wa Uganda mu Amerika okuva mu 1986 okutuuka mu 1988, saako Germany ne Vatican wakati wa 2006 ne 2008. Yaweerezaako nga Kaminsona omukulu owa Uganda mu Nigeria okuva mu 2008. Ye muwandiisi w’ekitabo ekiyitibwa African Princess (1983) ne Elizabeth of Toro: the Odyssey of an African Princess (1989) .
  12. Omubiitokati Mabel Komuntale. Memba ku lukiiko lwa Regency Council eri Ssabakama Oyo Rukidi IV okuva mu 1995 okutuuka mu 1997.nga nnyina yali Omugo Kezia
  13. Omubiitokati Essanyu.
  14. Omubiitokati Rachel Kabasweka Abwooli nga nnyina yali Omugo Kezia.
  15. Omubiitokati Rosemary Kijumba Balinda Abwooli
  16. Omubiitokati Damali Komukyeya, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  17. Omubiitokati Kijumba Kabaramagi, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  18. Omubiitokati Kezia Kanyomozi, nga nnyina yali Omugo Kezia.
  19. Omubiitokati Elizabeth Mpanja Ndahendekire, nga nnyina yali Omugo Kezia.yawasa Lt col. William Ndahendekire [4]
  20. Omubitokati Margret Juliana Komubaizi Abwooli ( Mukajoyi) .
  21. Omubiitokati Agnes Nkwenge Bunyenyezi nga nnyina yali Omugo Evelyn
  22. Omubiito Apollo Loyd Mugema, nga nnyina yali Omugo Evelyn
  23. Omubiito Gerald Philip Manyindo, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju yawasa Catherine Kabasomi Byabusa nga 1 Ogwokutaano 1975 [5] ye taata w’Omubiito Edward Freeman Kim, Omubiitokati Juliana Kanyomozi n’Omubiitokati Laura Kahunde
  24. Omubiito Bazil Mirembe, nga nnyina yali Omugo Evelyn Kahinju.
  25. Omubiitokati Lucy Makulima Matama

Emyaka gye egy'oluvannyuma

[kyusa | kolera mu edit source]

Yafiira mu Lubiri e Kabarole nga 21 Ogwekkuminebiri 1965. Yaziikibwa mu Ha'gasani aga Karambi Royal Tombs

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. https://dacb.org/stories/uganda/kasagama-daudi/
  2. "Historical Buildings Map of Fort Portal" (PDF).
  3. cite "Komuntale's giveaway party today". 23 January 2021.
  4. https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/komuntale-s-giveaway-party-today-1530222
  5. https://www.newvision.co.ug/news/1289613/-eur-didn-eur-juliana-living-singing-eur

 Template:S-start

Template:Succession box Template:S-end