Philippa Musoke
Prof. Philippa Musoke musawo munnauganda, musomesa, munoonyereza era pulofeesa mu dipatimenti y’abaana n’ebyobulamu by’abaana, mu yunivasite y’e Makerere era ng’akola okunoonyereza ne MU-JHU,[1] ssentebe wa minisitule y’ebyobulamu, PMTCT n’obukiiko obw’ekikugu obwa Pediatric Antiretroviral Therapy.[2] Mu mwaka gwa 2022, Philippa yafuna omudaali gwa The Golden Jubilee Medal ogwamuweebwa ng’alaga obuweereza obw’enjawulo n’obwesigwa eri Uganda okuva mu gwe kumi nga 9th 1962 (Uganda lwe yafuna obwetwaze okuva mu Bungereza) okutuusa kati n’olw’omulimu gwe yakola mu kunoonyereza ku Prevention of Mother-to-Child Transmission (PMTCT) mu Uganda.[3][4][5]
Obuvo bwe n’ebyenjigiriza
[kyusa | kolera mu edit source]Philippa Musoke yakulira mu maka amanene ng’alina baganda be kkumi mu Kampala mu Uganda, kitaawe gye yali Pulofeesa w’ebyobulamu by’abaana n’ebyobulamu by’abaana mu yunivasite y’e Makerere, mu ddwaaliro e Mulago. Okugoberera ebigere bye si kintu kye yasooka okulowoozaako. “Nnalina ebirowoozo ebirala, nga okubeera ballerina oba omukozi wo munyonyi”, Musoke bw’agamba The Lancet Infectious Diseases . “Naye oluvannyuma lw’okufuna omuzannyo gw’omusawo ogwateekebwawo ku Ssekukkulu emu, okwagala kwange eri ssaayansi kwatandika, ne kifuula eddagala okulonda okweyoleka”.[6]
Mu 1976, Musoke yeegatta ku yunivasite y’e Makerere gye yakolera diguli eyasooka mu by’obusawo ne duguli mu kuloongosa.[7] Era alina diguli mu by’obusawo n'eyokulongosa, yamaliriza ku ttendekero ly’abaana erya American Academy of Pediatrics, PhD, Makerere University - Johns Hopkins University mu nkolagana y’okunoonyereza.[7]
Musoke mukugu mu ndwadde ezisiigibwa abaana, akulira ebyobulamu by’abaana n’abaana mu yunivasite y’e Makerere, College of Health Sciences. Afulumizza nnyo ku kugezesebwa mu malwaliro okuziyiza okusiiga akawuka ka siriimu okuva ku maama okutuuka ku mwana n’okujjanjaba abaana eddagala eriweweeza ku kawuka ka siriimu mu bifo ebitono.[8] Abaddeko ng’omuwabuzi w’eby’ekikugu mu WHO [9] era ye Ssentebe w’akakiiko akagaba amagezi ku by’ekikugu aka PMTCT mu ggwanga n’akakiiko akatono aka Pediatric ART mu minisitule y’ebyobulamu mu Uganda (MOH).[1]
Musoke abadde akulembeddemu munoonyereza ku kugezesebwa kw'obujjanjabi okuwerako okwa NIH DAIDS PMTCT ; HIVNET012, PETRA, HPTN046, SWEN/HIVIGLOB, PROMISE ne IMPAACT 2010[10] era era yaweereza nga omunoonyereza akulembera pulojekiti ya PMTCT ekola ng’akozesa banne ‘sengas’ (oba ‘aunties’ abalina obuyinza mu buwangwa) okutumbula okunywerera ku ART n’okusigala mu kulabirira abakyala ab’embuto ku Option B+ mu Kampala ne mu Disitulikiti y’e Mpigi mu byalo . Oluvannyuma lw’ebyava mu kugezesebwa kwa HIVNET 012 okufulumizibwa mu 1999, Musoke na banonyereza abalala mu MU-JHU baayambako MOH mu kulinnyisa enkola y’eddagala lya nevirapine erya ddoozi emu (NVP) mu ggwanga lyonna eri PMTCT okwetoloola Uganda n’okulongoosa okwaddirira mu nkola y’okusiigibwa okuva mu maama okutuuka ku mwana (MTCT). Ebitundu by’anoonyerezaako mulimu PMTCT, Pediatric HIV infection ne childhood Tuberculosis (TB). [11]
Era, abadde yeenyigira mu kugezesebwa okuwera okw’obujjanjabi bwa siriimu / TB mu baana omuli okunoonyereza ku nkola y’eddagala ; P1060, P1070, P1092, P1093, P1115, Odyssey, ARROW, D3 ne SHINE. Era yafuna engule y’obukulembeze mu nsi yonna eya EGPAF (Elizabeth Glaser Pediatric AIDS Foundation) gye yakola okunoonyereza okuzuula obulungi bw’eddagala ly’abakulu erya fixed-dose combination ART mu baana ng’enkola z’abaana tezifunibwa mangu. Mu kiseera kino y'omukulu wa MU-JHU Care Ltd era nga ye munoonyereza omukulu mu pulojekiti ya Birth Defects Surveillance eyassibwamu ssente CDC.[12]
Musoke mu kiseera kino ye mumyuka wa ssentebe w’ensi yonna mu Amerika, National Institutes of Health (NIH), Division of AIDS, IMPAACT network.[10] Emiko egisukka mu 150 egyekenneenyeddwa bannaabwe era nga ayanjudde mu nkuŋŋaana z’eggwanga n’ensi yonna eziwera era nga yakola kinene mu kuziyiza akawuka ka siriimu mu nsi yonna. Musoke akyakola nnyo okusomesa, okulabirira n’okubuulirira abayizi abasoma obusawo n’abayizi abasoma diguli eyookubiri mu dipatiment y’abaana n’ebyobulamu by’abaana. Alabirira n’abaana abalwadde mu waadi z’abaana mu ddwaaliro e Mulago.[3]
Engule
[kyusa | kolera mu edit source]- Engule y'obukulembeze bw'ensi yonna eya EGPAF
- Omudaali gwa Jubilee ya Zaabu mu 2022.[4][13] [14]
- Engule y’okusiima, olw’ebintu eby’enjawulo bye yakola mu kutumbula okuziyiza okusiiga akawuka ka siriimu mu kiseera ky’okuzaala, Canada mu 1999.[15]
- Engule y'eggwanga ey'empisa z'ebiramu, Uganda National Council for Science and Technology, Uganda mu 2017.[15]
- Engule y'empisa mu ggwanga eya ANREC 2017. [16]
- Fellow mu ttendekero ly’abaana mu Amerika.[15]
- Fellow of Uganda Academy of ssaayansi.[15]
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- 1 2 "Philippa Musoke | EA Health". www.eahealth.org (in Lungereza). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Professor Philippa Musoke | Hic Vac". www.hic-vac.org. Retrieved 2025-04-10.
- 1 2 "Philippa Musoke | Makerere University College Of Health Sciences | MakCHS". chs.mak.ac.ug. Archived from the original on 2025-06-23. Retrieved 2025-04-10.
- 1 2 "Prof. Philippa Musoke receives Golden Jubilee Medal - MUJHU Research Collaboration" (in American English). 2022-01-30. Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Number of HIV-free babies increases - study". Monitor (in Lungereza). 2022-08-04. Retrieved 2025-04-10.
- ↑ Kirby, Tony (2021-12-01). "Philippa Musoke—stop mother-to-child HIV transmission". The Lancet Infectious Diseases (in English). 21 (12): 1641. doi:10.1016/S1473-3099(21)00719-2. ISSN 1473-3099. PMID 34838234.
{{cite journal}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - 1 2 MedicalS, Mak (2022-03-14). "Medical School Class of 1976 Visits Mak, Applauds Progress & Evolution". Makerere University News (in American English). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Musoke P - Search Results - PubMed". PubMed (in Lungereza). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ Ndyabahika, Davidson (2024-01-31). "Mak Grants Professors David Serwadda, Phillipa Musoke a Lifetime Professor Emeritus Appointment". Makerere University News (in American English). Retrieved 2025-04-10.
- 1 2 "Philippa Musoke | IMPAACT". www.impaactnetwork.org (in Lungereza). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Pat Flynn and Philippa Musoke | IMPAACT". www.impaactnetwork.org (in Lungereza). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Prof. Philippa Musoke - MUJHU Research Collaboration" (in American English). 2022-05-17. Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Prof. Philippa Musoke receives Golden Jubilee Medal - MUJHU Research Collaboration" (in American English). 2022-01-30. Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "About us - MUJHU Research Collaboration" (in American English). 2020-06-02. Retrieved 2025-04-10.
- 1 2 3 4 Sciences (TWAS), The World Academy of. "Musoke, Philippa | TWAS". twas.org (in Lungereza). Retrieved 2025-04-10.
- ↑ "Prof. Philippa awarded ANREC 2017 National Ethics Award - MUJHU Research Collaboration" (in American English). 2023-07-28. Retrieved 2025-04-10.