Jump to content

William F.S. Edwards

Bisangiddwa ku Wikipedia

 

Brigadier-General William Frederick Savery Edwards, CB , 2016, omuwandiisi w’ebitabo mu ggwanga. CMG , DSO , KPM (27 Ogwomusanvu 1872 – 9 Ogwolubereberye 1941), amanyiddwa ennyo nga Brigadier-General WFS Edwards, nga yali muserikale w'amagye ga Bungereza eyalondebwa enfuga y'amatwale ga Bungereza nga Inspector General eyasooka owa Uganda Protectorate Police, oluvannyuma eyafuuka Poliisi ya Uganda , era nga mu kiseera kye kimu ye yeeyali omuduumizi okutwalira awamu mu Poliisi ya Bungereza ey'obuvanjuba bwa Afrika mu kiseera ekyo. [1] [2] Ye yali omujaasi eyasooka mu magye ga Bungereza ag’amatwale eyalondebwa Nnabakyala wa Bungereza okukulembera Ekitongole kya Poliisi ya Uganda n’ebyuma byonna ebikwasisa amateeka mu matwale ga Bungereza ag’obuvanjuba bwa Afrika. [1] [2] Poliisi ya Uganda Protectorate bwe yafuuka poliisi ya Uganda mu butongole, ye yasooka okulondebwa mu ngeri entuufu Inspector General waayo. [1] [2]

Nga tusemberera Budleigh Salterton – geograph.org.uk – 2926902, okumpi ne Edwards gye yazaalibwa mu East Budleigh, Devon

William Frederick Savery Edwards yali mutabani wa Rev. Nathaniel William Edwards. [1]

Edwards yasomera mu ssomero lya Christ’s Hospital, essomero lya gavumenti erimanyiddwa ennyo nga lirina endagaano y’obwakabaka, erisangibwa mu bukiikaddyo bwa Horsham mu West Sussex. [1]

Essomero lya Christ’s Hospital – Quadrangle ne Big School, Edwards gye yasomera ng’akyali muto

Edwards yali muserikale wa magye omukugu nga yayita mu kutendekebwa. Bwe yatuuka mu Uganda, mu 1906, yakwata ekifo ekisukka ku kya Inspector General wa Poliisi y'amatwale ga Bungereza ag’obuvanjuba bwa Afrika ne Poliisi ya Uganda; [3] era okukkakkana ng’atutte obuduumizi bw’amagye g’abajaasi ba Bungereza n’aba Afirika ab’omu kitundu abaali baweereza Obwakabaka bwa Bungereza —nga, mu kiseera ekyo, baali beetegefu okuttunka n’oludda lw’amagye ga Girimaani mu Buvanjuba bwa Afrika. [4] [5] Okusinziira ku bigambo ebiri mu Gazette entongole (Kenya), ebiragiro bye bwe yalondebwa byatuuka ne ku nkola ya Uganda Protectorate ey'a "Makomera". [6]

Nga atwalibwa ng'omukozi atakoowa, anywerera ku bulungi bwemirimu [era] omukangavuzi omukambwe," Edwards yali mukulembeze eyakiikirira era ng'akuuma ebirungi eby'obukodyo eby'Obwakabaka bwa Bungereza obwaliwo mu kiseera ekyo mu Buvanjuba bwa Afrika obw'amatwale. [1]

Obukulembeze bw’amagye eri poliisi mu bitundu by’amatwale bwali wansi wa bufuzi bwa Bungereza. Okugoberera obukulembeze bwa General Edwards, abaserikale b'amagye ga Bungereza abalala ne bajja ku ntikko y'obukulembeze bwa poliisi ya Uganda okutuusa mu 1950. [7]

Ekifaananyi ky’emyaka 120+ ekya Brig General William FS Edwards – amanyiddwa ennyo nga Brig General WFS Edwards

Edwards yaduumira eggye lya Port Amelia Force ( PAMFORCE ) eryawakanya okulumba kwa Girimaani mu buvanjuba bwa Portugal ( Mozambique mu kiseera kino ). [8] Era yaduumira amagye ga East Africa Expeditionary Forces (mu kiseera kya kampeyini ya East Africa (Ssematalo I), [9] [10] n'amagye ag'akabenje agayitibwa Edforce . [11]

Ensengeka y’ebiseera ebyaliwo/ebikolwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  • January 1897 – Yaweebwa omulimu gwa lieutenant owookubiri mu ggye eryokuna, Devon Regiment. [10]
  • 1899 – yasindikibwa mu Sierra Leone, Bugwanjuba bwa Africa. [10]
  • Ogwekkumi 1899 okutuuka mu Gwokutaano 1902 – yeenyigira mu lutalo lw’aba Boer olw’okubiri . Yalumizibwa emirundi ebiri. [10]
  • Ogwolubereberye 1900 – Yakuzibwa n’afuulibwa lieutenant ajudde. [10]
  • 1900 – Yagattibwa ku ggye erya Ashanti. [10]
  • Ogwokuna 1901 – Yakuzibwa n’afuulibwa kapiteeni. [10]
  • 1901 okutuuka mu 1906 – Omuserikale wa South Africa. [10]
  • 1907 – Yeegattira mu ggye lya Kioga Punitive Force. [10]
  • 1914 okutuuka mu 1918, mu kampeyini y’obuvanjuba bwa Africa (Ssematalo I) nga balwanyisa amagye ga Girimaani. [9] General Edwards yaduumira ekibinja ky'amagye mu buvanjuba bwa Africa ekyatuumibwa "Edforce". [11]
  • 1915 – okulwanagana okwaliwo mu kiseera kye kimu ku bulumbaganyi bwa Turkana. [12] [13]
  • 1916 – Olutalo lw’omugga Kagera n’amagye ga Girimaani agali ku mwanjo. [10]
  • 1917 – yakuzibwa n’afuulibwa lieutenant colonel, omuduumizi wa layini z’empuliziganya; 1917 okutuuka mu 1918 – Omuzungu omuduumizi w’amagye ga East Africa Expeditionary Forces. [10]
  • 1918 – yakuzibwa n’afuulibwa brigadier-general. [10]
    Lettow yeewaayo eri Edwards e Abercorn.
  • 25 Ogwekkuminoogumu 1918 – yakkiriza okuwanika kw’amagye ga Girimaani (nga gaduumirwa General Paul von Lettow-Vorbeck ) e Abercorn, North Rhodesia (kati nga eyitibwa Mbala, Zambia ). [14] Ekijjukizo ky'olutalo e Mbala, ekyakolebwa Sir Edwin Lutyens, kijjukira omukolo guno. [15]

Bye yatuukako

[kyusa | kolera mu edit source]
  • yavvuunuka okulumbagana kw’obuwakanyi bw'amatwale omwali aba Turkana mu Buvanjuba bwa Africa ne Uganda, 1915. [12] Yafuna DSO era amagye agaali wansi we ne gamuyamba okufuna omudaali gwa General Service Medal (1915) East Africa, ogwamuweebwa Kabaka ( George V, aka George Frederick Ernest Albert) [16]
  • yalumba ebifo by’Abagirimaani ( Schutztruppe ) ne bamenya ebitundu by'omulabe ebyali eby’omu maaso emitala w’omugga Kagera. [12]
    Bundesarchiv Bild 105-DOA3056, Ekiwandiiko ky'Olugirimaani, "Schutztruppe".
  • yaduumira amagye mu mbeera enzibu ng’omuduumizi wa layini z’empuliziganya, wansi w’omuduumizi omukulu ow’oku ntikko General Jan Smuts [17] [5]
  • yawangula amagye ga Girimaani, nga gakwataganye n’amagye ga Bubirigi, ne Portugal, mu Buvanjuba bwa Afrika mu 1918, ekyaviirako Paul von Lettow-Vorbeck (Omuduumizi w’amagye ga Girimaani) okwewaayo mu byafaayo nga 25 Ogwekkuminoogumu 1918, e Abercorn, mu Mambuka ga Rhodesia. Mu kwolesa obuserikale obw'amazima, General Edwards ku mukolo yazzaayo ekitala kya General Paul von Lettow-Vorbeck kye yali amuwadde ng'akabonero k'okuwanika, "nga alaga ekitiibwa kye eri omuvuganya ow'ekitiibwa". [18] General Paul von Lettow-Vorbeck kigambibwa nti yeewaayo oluvannyuma lw'obulabe okuggwa mu Bulaaya. [19]
  • Inspector General asooka (era omuserikale/omuduumizi w’amagye) owa Uganda Protectorate Police. [3] [2]
  • First Inspector General (era omuserikale/omuduumizi w’amagye) mu Poliisi ya Uganda. [3] [2]
  • Omuduumizi wa Poliisi ya Bungereza ey’obuvanjuba bwa Africka okutwalira awamu asooka. [3] [2]

Ebituukiddwaako

[kyusa | kolera mu edit source]
  • Yaddamu okutegeka n’okutendeka poliisi okuva ku nkola y’amagye agakola emirimu okudda ku ndowooza y’amagye agakola emirimu gy’abantu baabulijjo. [20]
  • Yatandikawo ddipo y’okutendekeramu e Nairobi mu 1911, ng’erina ekitundu kyetaaga ekyenkumu. [20]
  • Yassaawo "enkola entegeerekeka ey'okuddukanya emirimu, ebiwandiiko, fayiro n'ebibalo." [21]

Ebijuliziddwa

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. 1 2 3 4 5 6 http://www.europeansineastafrica.co.uk/_site/custom/database/default.asp?a=viewIndividual&pid=2&person=689
  2. 1 2 3 4 5 6 https://www.facebook.com/ugandaupf/posts/captain-later-brigadier-general-wfs-edwards-was-ugandapolices-first-igp-factsabo/607957959299968/
  3. 1 2 3 4 https://www.upf.go.ug/uganda-police-force-fast-positive-stride/
  4. https://lg.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=draft&from=en&to=lg&page=William%20F.S.%20Edwards#/sx:~:text=View-,%22History%20Of%20The%20War%22.%20The%20Fortnightly.%20107.%20Chapman%20and%20Hall%3A%20365.%201917.,-Issues
  5. 1 2 http://www.25throyalfusiliers.co.uk/east_africa_despatch_2.html
  6. https://books.google.com/books?id=Hj5ivGtrKagC&dq=kenya+Gazette+Captain+WFS+EDwards&pg=PA220
  7. "Archive copy". Archived from the original on 2023-11-22. Retrieved 2025-08-03.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  8. https://gweaa.com/th-battalion-of-th-regiment-uganda-of-kings-african-rifles-great-war/
  9. 1 2 https://en.wikisource.org/wiki/1922_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/East_Africa,_Military_Operations
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 https://www.greatwarforum.org/topic/208049-brigadier-general-f-s-edwards-cb-cmg-dso-kpm/
  11. 1 2 https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=William+F.S.+Edwards#:~:text=View-,Moyse%2DBartlett%2C%20Lieutenant%2DColonel%20H.%20The%20King%27s%20African%20Rifles%20%E2%80%93%20Volume%201.%20Andrews%20UK%20Limited.%20p.%C2%A0355.,-This%20reference%20is
  12. 1 2 3 http://www.kaiserscross.com/188001/188901.html
  13. https://ufdc.ufl.edu/UF00080855/00046/39?search=edwards
  14. https://www.atlasobscura.com/places/mbala-wwi-surrender-monument
  15. https://twitter.com/ferguscd/status/968171155986272256/photo/1
  16. https://books.google.com/books?id=t3wjwQA8VWQC&dq=Brig+General+WFS+Edwards&pg=PA641
  17. https://www.thegazette.co.uk/London/issue/29630/supplement/6133/data.pdf
  18. https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9780749017194
  19. https://lg.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?from=en&to=lg&page=William+F.S.+Edwards#:~:text=View-,Michels%2C%20Eckard%20(2014).%20Lettow%2DVorbeck%2C%20Paul%20von.%20International%20Encyclopedia%20of%20the%20First%20World%20War%3A%20Freie%20Universit%C3%A4t%20Berlin.%20p.%C2%A01.,-Issues
  20. 1 2 https://www.devex.com/organizations/directorate-of-criminal-investigations-149447
  21. https://www.upf.go.ug/history-of-upf/