Zeddy Maruru
Zeddy Maruru [ a ] (3 Ogwokubiri 1942 – 11 Ogusooka 2014) yali Munnayuganda, omuvuzi w'ennyonyi ennwaanyi era omukungu mu magye . Yaliko omuduumizi w'eggye lya Uganda Army Air Force mu myaka gya 1970, era oluvannyuma n'aweereza ng'omukulu w'amagye oluvannyuma lwa Tito Okello okuggyako gavumenti ya Milton Obote ey'okubiri mu 1985. [1]
Obuto bwe n’okusoma kwe
[kyusa | kolera mu edit source]Zeddy Maruru yazaalibwa nga 3 Ogwokubiri 1942 [2] ku kyalo Rushenyi, mu Disitulikiti y'e Ntungamo nga bweyitibwa leero. Yasomera mu ssomero lya Rwamanyonyi Boys School ne Kitunga Primary School. Oluvannyuma yakyusibwa n’atwalibwa mu Mbarara High School, nga tannamaliriza siniya yaakuna ku ssomero lya Ntare School mu 1960. Oluvannyuma Maruru yasomera mu Royal Technical College, e Nairobi, Kenya. Yasoma emisomo egimutwala mu bwa yinginiya okumala emyaka ebiri. Oluvannyuma yava mu ssomero ly’ebyemikonobwe yafuna satifikeeti ey'okumaliriza Siniya Eyomukaaga. Yaddayo mu Uganda okuyambako kitaawe okusonda ssente z’okusomesa bato be. [1]
Obuweereza bwe mu magye
[kyusa | kolera mu edit source]Omulimu gwe yasooka okukola
[kyusa | kolera mu edit source]Mu 1964, Maruru yeegatta ku ggye lya Uganda . Ye n’abalala nga 30 baasindikibwa e Jinja okutendekebwa mu by’amagye ebisookerwako okumala emyezi esatu. Oluvannyuma yasindikibwa e Czechoslovakia okutendekebwa mu kuvuga ennyonyi, n’amalayo emyaka ebiri n’ekitundu. Bwe yali eyo, yatendekebwa ng’omuvuzi w’ennyonyi n’omusomesa w’abavuzi b’ennyonyi. [1]
Okuva mu Gwekkumi 1970, okutuuka mu Gwekkumineebiri 1971, yasoma essomo lya Staff College mu RAF Staff College, Bracknell, mu Bungereza. Bwe yali eyo, yakuzibwa n'atuuka ku ddaala lya kapiteeni n'atikkirwa, Idi Amin eyakyalira ettendekero lino mu 1971. [1]
Maruru yakomawo mu Uganda mu 1967 era n'aweebwa omulimu gw'okubeera second lieutenant . Yasindikibwa mu Gulu Air Force Base, eyaggulwawo oluvannyuma lw’ekibinja kye okudda okuva e Czechoslovakia. Bwe yali e Gulu, yamaliriza okutendekebwa kwe n’ayingiza abavubuka mu magye be yatendeka ne banne bwe baasoma. Mu 1968, yakuzibwa n’afuulibwa first lieutenant . [1]
Omuduumizi w’amagye g’omu bbanga n’okuwangangusibwa kwe
[kyusa | kolera mu edit source]Mu 1973, ku ddaala lya major, Maruru yeewaayo okuwerekera Pulezidenti Amin ku lugendo lwe e Iraq . Olugendo olwo bwe lwaggwa, Maruru yakuzibwa n’afuulibwa Lieutenant colonel . [1] Era yafuuka quartermaster general w’eggye ly’omu bbanga. [3] Mu 1974, yafuulibwa akola ng'omuduumizi w'eggye lya Uganda Ery'omubbanga. Mu Gwekkumineebiri 1975, Maruru yaggyibwa ku mirimu gye egy’okuduumira amagye g’omu bbanga. [1]
Yagobwa mu magye ga Uganda mu 1975. Yagenda mu buwanganguse, nga yasookera Nairobi, Kenya, oluvannyuma nadda e Dar es Salaam mu Tanzania. [4] Waliwo we yatuukira, n’afuuka mmemba w’oludda oluvuganya olw’abatujju abaali balwanyisa Amin. Maruru yeegatta ku kibiina kya Save Uganda Movement (SUM) ekyagenderera okugoba Pulezidenti wa Uganda nga bayita mu bulumbaganyi bw’abayeekera, Script error: No such module "Footnotes". n’ayambako okuteekawo ekifo ekiduumira ekibinja kino mu Tanzania. Olutalo lwa Uganda ne Tanzania bwe lwabalukawo mu 1979, Maruru yali omu ku bawaŋŋanguse abaategeka ekibinja ky’abayeekera ba Uganda abaali bawagira Tanzania. [4] Nga mmemba wa SUM, yeetaba mu Ttabamiruka wa Moshi ekyavaamu okugatta ebibiina ebiwerako ebiwakanya Amin mu kibiina kya Uganda National Liberation Front (UNLF) n'ekiwayi kyakyo eky'emmundu ekya Uganda National Liberation Army (UNLA). Maruru yalondebwa okubeera omuwandiisi w’akakiiko k’amagye aka UNLA mu lukungaana olwo. [5] Mu kiseera ekimu mu lutalo lwa Uganda–Tanzania, yafuuka omu ku baduumizi ab'oku ntikko mu Kikosi Maalum, ekibinja ky'amagye ga Uganda abayeekera nga baduumirwa Tito Okello ne Oyite Ojok . [4]
Alinnya okufuuka akulira amagye n’oluvannyuma n’agenda mu magye
[kyusa | kolera mu edit source]Mu 1979 mu kiseera kya gavumenti ya UNLF, Maruru yafuuka mmemba ku lukiiko lw’eggwanga oluteesa, olwali olukiiko lw’eggwanga olufuzi olw’amateeka mu kiseera ekyo. Oluvannyuma lw’okugwa kwa Pulezidenti Godfrey Binaisa mu 1980, ekitongole kya UNLA kyalonda Maruru ku kakiiko k’amagye okuddukanya emirimu gy’eggwanga. [4]
Okulonda kwa bonna kwategekebwa mu Uganda mu 1980 era Maruru n’alondebwa okubeera Brigade Commander mu Bukiikakkono bwa Uganda ng’asinziira e Gulu. Oluvannyuma yakyusibwa n’aduumira Brigade mu Bugwnjuba bwa Uganda. Yalondebwa ng’akulira ebikwekweto n’okutendeka mu UNLA. [4]
Tito Okello ne Bazilio Olara Okello bwe baagoba Obote mu 1985, Maruru yakuzibwa n’aweebwa eddaala lya brigadier era nga wayiseewo akaseera katono n’afuulibwa major general . Olwo n’alondebwa okuba akulira abakozi ba UNLA. [4] Abayeekera ba National Resistance Army (NRA) bwe baawamba Kampala mu Gwolubereberye 1986, Maruru yali omu ku baserikale ab’oku ntikko abeewaayo mu mikono gy'abalabe. [6] Yasisinkana omukulembeze wa NRA Yoweri Museveni ku Republic House ya Kampala, n’amutegeeza nti mumativu okuyisibwa ng’omusibe w’olutalo oba okuyimbulwa. Ekyamwewuunyisa, Museveni kwe kumuwa omulimu mu NRA. Maruru yakkiriza, n'agenda mu maaso n'okuweereza mu ggye lya Uganda eriggya. [4]
Obulamu obw’addirira
[kyusa | kolera mu edit source]Mu 1990, Maruru yalondebwa ku bwa General Manager wa Uganda Air Cargo, kkampuni ya gavumenti eyaddukanya ennyonyi z’abasaabaze n’emigugu. Maruru yawummula mu 2002. [4] Mu bulamu bwe obw'addirira yafuna obulwadde bwa puleesa . Yafa nga 11 Ogwolubereberye 2014 mu ddwaaliro e Mulago mu Kampala. [2]
Obulamu bwe obw'obuntu
[kyusa | kolera mu edit source]Okusinziira ku muganda we Ham Tumuhairwe, Maruru teyalina ddiini nnyo era "teyayagalangako kugenda mu kkanisa".
Laba ne
[kyusa | kolera mu edit source]Ebiwandiiko
[kyusa | kolera mu edit source].mw-parser-output .reflist{margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}@media screen{.mw-parser-output .reflist{font-size:90%}}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}
Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]Emirimu egijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]
Ebijuliziddwa wabweru wa wikipedia
[kyusa | kolera mu edit source]- Comment: Okukuzibwa kwa UPDF kwaliwo Okuva nga 18 February 2019.
- 1 2 3 4 5 6 7 https://en.wikipedia.org/wiki/Daily_Monitor
- 1 2 https://web.archive.org/web/20170904195550/http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1336577/january-2014-fighter-jet-pilot-maruru-goes-silent
- ↑ https://web.archive.org/web/20200323093504/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1511184/amin-related-prince-mutebi
- 1 2 3 4 5 6 7 8 https://web.archive.org/web/20191127222952/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1511086/zeddy-maruru-saved-1985-coup-etat
- ↑ https://web.archive.org/web/20241206190041/http://www.archive.observer.ug/specials/mylife/mylife200712131.php
- ↑ https://web.archive.org/web/20190728221449/https://www.apnews.com/b20a025efb1dfe18d4b4bcada10100b3