Jump to content

Francis Zaake

Bisangiddwa ku Wikipedia
Zaake Francis
Munnayuganda munnabyabufuzi Kyusa Wikidata
Omuntu Kyusa Wikidata
Ekikulamusajja Kyusa Wikidata
Ensi y’o­bu­tuu­zeUganda Kyusa Wikidata
Erinnya lya famireFrancis Kyusa Wikidata
Yazaa­lib­wa nga1991 Kyusa Wikidata
Gy'a­zaal­wamityana, Mityana Kyusa Wikidata
Ennimi z'amanyiLungereza, Luganda Kyusa Wikidata
Omulimumunnabyabufuzi, legislator Kyusa Wikidata
Ekifo ky'alimumubaka wa palamenti, Omubaka wa Palamenti ya Uganda Kyusa Wikidata
Gyeya­so­me­raNdejje University Kyusa Wikidata
Ebbanga ly'a­ko­led­de (oku­tan­di­ka)2016 Kyusa Wikidata
Mmemba w’e­ki­bii­na ky’e­byo­bu­fu­ziNational Unity Platform Kyusa Wikidata
Okwe­siim­ba­wo kwe mu kaluluAkalulu ka Uganda aka 2026 Kyusa Wikidata
Mmemba wa12th Parliament of Uganda Kyusa Wikidata

Francis Zaake musuubuzi era omubaka mu Paalamenti ya Uganda akiikirira Municipaali y'e Mityana, nga yasooka olulondebwa mu kifo kino nga yeesimbyewo ku bwannamunigina mu era n'alondebwa mu 2016 kyokka oluvannyuma ne yeegatta ku kibiina kya National Unity Platform mu kulonda okwakaggwa okw'omwezi Ogwoluberyrberye 2021. Yali mmemba ku kakiiko k'ebyokwerinda n'ensonga ez'omunda bwe yali mu Paalamenti ey'e 10 nga kati Kaminsona mu Paalamenti ey'e 11.[1]

Obulamu obwasooka n'okusoma kwe

[kyusa | kolera mu edit source]

Zaake yazaalibwa nga 12 Ogwoluberyeberye, 1991 ku kyalo Butebi, mu Disistulikiti y'e Mityana. Mutabani wa Emmanuel Ssembuusi Butebi ne nnyina Teddy Naluyima. Ye mwana waabwe asooka mu ffamire ey'abaana 12 omuli abawala munaana n'abalenzi bana.[2]

Zaake emisomo yagitandikira mu Fairway Primary School, erisangibwa e Mityana, gye yafunira satifikeeti ya P.7 eya Primary Leaving Examinations (PLE) Certificate mu 2006. Oluvannyuma yasomera mu Mityana Modern Secondary School, n'atuula ebya S.4 mu 2010. Mu 2012, yatuula ebigezo bya S6 n'afuna ebbaluwa ya Uganda Advanced Certificate of Education mu ssomero lya Merryland High School, Entebbe. Yeegatta ku Ndejje University, gye yatikkirwa Diguli mu ssomo lya procurement and logistics management.

Bwe yali ku Ndejje University, mu Disitulikiti y'e Luweero, yalondebwa okubeera omuyizi akulira ababayizi mu mwaka gw'ebyensoma ogwa 2015/2016, omwaka gwe ogwasembayo ku univasite eyo.[3] Y'omu ku bakulembeze b'ekisinde kya People Power ekulemberwa mubaka munne mu palamenti Robert Kyagulanyi Ssentamu.[4]

Mu nnaku ezaakulembera okuddamu okulonda okw'akalulu k'omubaka mu palamenti owa Munisipaali y'e Arua, okwaliwo mu Gwomunaana nga 15, 2018, Francis Zaake yakubibwa era n'akosebwa nnyo bwe yalumbibwa abaserikale ba poliisi ya Uganda ne bannamagye. Obujjanjabi yabufuna mu ggwanga lya India, okujjanjabwa obuvune bwe yafuna mu kanyoolagano ako.[5]

Mu Kasambattuko akaali mu Arua mu Gwomunaana nga 13, 2018, abantu 34 be baakwatibwa ne basibwa era ddereeva wa Kyagulanyi, Yasin Kawuma yakubwa amasasi agaamuttirawo.[6]

Mu Gwomwenda, 2018, Zaake yavunaanibwa emisango gy'okulya mu nsi ye olukwe bwe yali akyali ku ndiri olw'ebisago ebyamutusibwaako.[7]

Mu Gwokuna, 2020, poliisi yakwata era n'eggalira Zaake olw'okugabira abalonzi be emmere mu muggalo gwa Covid19. Poliisi oluvannuma yannyonnyola nti Zaake yali tagoberedde mateeka na biragiro by'okutangira okusaasaana kwa COVID-19 ebyateekebwawo akakiiko akaali kalwanyisa ekirwadde ekyo nga kakulirwa eyali Ssaabaminisita Ruhakana Rugunda ku kugaba y'emmere eri abantu abali mu mbeera embi.[8]

Zaake yalondebwa omulundi ogwokusatu mu palamenti ya Uganda ey’ekkumi n’ebiri nga omubaka wa palamenti ku munisipaali y’e Mityana nga 15th Ogwolubereberye 2026.[9]

Ebijuliziddwamu

[kyusa | kolera mu edit source]
  1. ↑ Parliament of Uganda (2016). "Parliament of Uganda Members of the 10th Parliament: Zaake Francis". Kampala: Parliament of Uganda. Retrieved 14 February 2019.
  2. ↑ Baker Batte Lule (16 January 2018). "In S.2, MP Francis Zaake's savings account had Shs 105m". The Observer (Uganda). Kampala. Retrieved 13 February 2019.
  3. ↑ https://campusbee.ug/news/bitterness-rage-ndejje-university-former-guild-president-beaten-pulp-parliament/
  4. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/The_Observer_(Uganda)
  5. ↑ https://observer.ug/news/headlines/58987-i-remember-the-faces-of-my-tormentors-zaake-recounts-torture-ordeal
  6. ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2021-08-04. Retrieved 2021-08-04.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  7. ↑ "Archive copy". Archived from the original on 2021-08-04. Retrieved 2021-08-04.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  8. ↑ https://www.monitor.co.ug/uganda/news/national/virus-lockdown-mp-zaake-arrested-for-distributing-relief-food-1886052
  9. ↑ Namugerwa, Catherine. "Zaake Wins Third Term as Mityana Municipality MP". Nilepost News (in Lungereza). Retrieved 2026-03-08.

Ebijuliziddwamu okuva wabweru

[kyusa | kolera mu edit source]