Norbert Mao

Norbert Mao Munnayuganda munnabyabufuzi era munnamateeka. Abadde pulezidenti w'ekibiina kya Democratic Party okuva mu 2010,[1] yeesimbawo emirundi esatu ku kya Pulezidenti wa Uganda era nga yaliko ssentebe wa Disitulikiti y'e Gulu . Ye minisita w’ebyamateeka ne ssemateeka mu gavumenti ya Uganda,[2] ofiisi gye yakwata nga 21 July 2022. Yalondebwa Yoweri Museveni, pulezidenti wa Uganda mu kifo kino.[3][2] Okulondebwa kuno kwamu leetera okunenyezebwa okw’amaanyi okuva mu kibiina kya Democratic Party, ekibiina ekivuganya gavumenti ky’akola nga pulezidenti waakyo mu kiseera kino.[2] Kyalabibwa ng’ekikolwa kya Pulezidenti Museveni okufuga ekibiina n’okukisala ebiwaawaatiro kikendeeze okukolokota gavumenti ye.
Obuto bwe n’okusoma kwe
[kyusa | kolera mu edit source]Mao yazaalibwa nga 12 Ogwokusatu 1967. Kitaawe ye Dusman Okee Sr. (5 Ogwolubereberye 1942 – 3 Ogwolubereberye 2016) nga yali Mucholi [4] [5] ate nnyina yali Munyankole . Mao yasomera mu Mwiri Primary School e Jinja era okumala akaseera katono n’asomerako mu Wairaka College mu Disitulikiti y’e Jinja nga tannagenda mu Namilyango College, essomero lya siniya egganzi ery'abalenzi ery'ekisulo kyokka mu Disitulikiti y’e Mukono gye yali okuva mu 1982 okutuuka mu 1988. Oluvannyuma yasomera Makerere University okuva mu 1988 okutuuka mu 1991, n’atikkirwa diguli mu mateeka. Yaliko akulira abayizi ba Makerere University wakati wa 1990 ne 1991. Yagenda mu maaso n’afuna Dipuloma mu by’amateeka okuva mu Law Development Center mu 1992. Mu 2003, Mao yaweebwa ekifo mu Yale University, wansi w'enkola ya Yale World Fellows Program, gye yamala omwaka gumu ku ttendekero lya New Haven, Connecticut.[6]
Emirimu gye
[kyusa | kolera mu edit source]
Okuva mu 1992 okutuuka mu 1994, Mao yakola nga munnamateeka omubeezi mu ofiisi kampuni ya bannamateeka eya Kabugo and Company Advocates, esangibwa mu Kampala. Wakati wa 1994 ne 1996, yakola nga munnamateeka mu kitongole kya Legal Aid Project ekya Uganda Law Society mu ofiisi yaabwe e Gulu.[7] Mu 1996, yalondebwa ku Palamenti ya Uganda, ng'akiikirira Munisipaali y'e Gulu. Bwe yali mu palamenti, yaweereza ku kakiiko akavunaanyizibwa ku mateeka ne Palamenti n’akakiiko akavunaanyizibwa ku kubala ebitabo bya gavumenti. Yalekulira Palamenti mu 2006 n’alondebwa okuba ssentebe wa Disitulikiti y’e Gulu.[8]
Mao ye ssentebe w’ekibiina kya Palamentary Network ku bbanka y’ensi yonna ekikola ku nsonga z’Amawanga g’Obuvanjuba bwa Afrika era mmemba w’obwassaabawandiisi bwayo.[6] Era, yayambako okutandikawo ekibiina kya Palamenti ekya Great Lakes Forum on Peace ( AMANI Forum ). Yakola kinene nnyo mu kugezaako okuziba ekituli wakati w’abayeekera eggye lya Lord’s Resistance Army ne gavumenti ya Uganda ng’alwanirira okuyisibwa etteeka ly’okusonyiwa abantu bonna nga ligendereddwamu okugonjoola entalo z’emmundu mu bukiikakkono bwa Uganda mu mirembe. [9] [10] Ono wa kibiina kya Democratic Party [2] era yalaga mu lujjudde ekigendererwa kye eky'okuvuganya mu kulonda kwa pulezidenti mu Uganda okwa 2011, oba ng'omuntu eyeesimbyewo ekibiina kye oba singa teyasunsulwa ku tikiti y'ekibiina, ng'omuntu eyeetongodde. Yalondebwa ku bwa Pulezidenti bw’ekibiina kya Democratic Party nga 20 February 2010 era yeesimbawo ku bwa Pulezidenti wa Uganda mu kulonda kwa bonna okwa 2011. [11] DP yayolekagana n’okusoomoozebwa kungi okwavaako okwawukana n’okuwukana okw’amaanyi ku ntikko y’okulonda. Yasikiriza omugabo omutono gwokka ku bululu, era Pulezidenti Yoweri Museveni n’alondebwa ku kisanja ekirala. Mao n’aba Inter Party Coalition abesimbyewo ku bwapulezidenti Kizza Besigye ne Olara Otunnu, n’abalala, beekalakaasizza ebyava mu kulonda wadde ng’abatunuulizi b’ensi yonna ne Amerika byabikkiriza nga bukyali nti okusinga bya ddembe era bya bwenkanya. [12]
Nga 21 November 2020, Mao, wamu ne banne abavuganya ku bwa pulezidenti Bobi Wine, Henry Tumukunde, Mugisha Muntu, ne Patrick Amuriat Oboi, bakkiriza okukola omukago. [13]
Nga 20 July 2022, Mao yalondebwa pulezidenti Museveni okubeera Minisita w’ebyamateeka ne Ssemateeka mu kaweefube eyavaako okukubaganya ebirowoozo ku bwesigwa bwe eri ab’oludda oluvuganya. [2] Nga 28 July 2022, Mao yalayizibwa mu State House Entebbe nga Pulezidenti Museveni ye mujulizi omukulu. [14] [2]
Nobert Mao abadde atera okubeerawo era nga mwogezi mu ttabamiruka w’ekibiina kya Ugandan North American Association (UNAA) ekitegekebwa buli mwaka mu USA. [15]
Ebirala ebimukwatako
[kyusa | kolera mu edit source]Mao yali mufumbo ne Naomi Achieng Odongo, era balina abaana babiri ab’obulenzi bombi. [11] Bano baawukanye nga 27 May 2019, oluvannyuma lw’emyaka 16 mu bufumbo. [16] Nga 1 June 2024 Mao yawasa Beatrice Nambi mu kibuga Gulu. [17] Ayogera bulungi Luo, Luganda, Runyankole, n'Olungereza . [18] Mao muganda wa Daniel Kidega eyali sipiika w'olukiiko olufuzi olwa East Africa . [19]
Laba ne
[kyusa | kolera mu edit source]Ebijuliziddwa
[kyusa | kolera mu edit source]- ↑ Charles Ariko, and Jude Kafuma (22 February 2010). "Uganda: Political Parties React to Mao DP Election".
- 1 2 3 4 5 6 "▶️ IN THE WEEK PAST: Mao sworn in as Justice and Constitutional Affairs Minister". New Vision (in Lungereza). 31 July 2022. Retrieved 2023-01-30. Cite error: Invalid
<ref>tag; name ":0" defined multiple times with different content. - ↑ David Vosh Ajuna (21 July 2021). "Museveni appoints Mao justice minister". Daily Monitor. Retrieved 22 July 2021.
- ↑ Jackson Kitara; David Lumu (3 January 2016). "Mao's father dies aged 74". Retrieved 3 January 2016.
- ↑ Okuda, Ivan (3 January 2016). "Norbert Mao's father is dead". Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 3 January 2016.
- 1 2 Mao, Norbert (2000). "Norbert Mao's Curriculum Vittae" (PDF). Parlnet.org. Archived from the original (PDF) on 12 May 2016. Retrieved 3 January 2016. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "CV" defined multiple times with different content. - ↑ "Who Is Who in Africa: Norbert Mao". Who Is Who in Africa. February 2022. Archived from the original on 1 December 2022. Retrieved 16 February 2022.
- ↑ "Who Is Who in Africa: Norbert Mao". Who Is Who in Africa. February 2022. Archived from the original on 1 December 2022. Retrieved 16 February 2022.
- ↑ "Meet the World Fellows: Yale University". Yale University. 5 January 2016. Retrieved 5 January 2016.
- ↑ Karen Allen (15 March 2007). "Uganda's war victims live on hope". BBC. Retrieved 5 January 2016.
- 1 2 Emmanuel Mulondo; Sheila Naturinda (25 October 2010). "2011 UGANDA ELECTIONS: I'm the 'Obama' – Mao". Retrieved 5 January 2016. Cite error: Invalid
<ref>tag; name "Obama" defined multiple times with different content. - ↑ "Uganda election: Yoweri Museveni wins fresh term". BBC. 20 February 2011. Retrieved 5 January 2016.
- ↑ "Presidential candidates join forces to deal with police brutality". 21 November 2020.
- ↑ "Norbert Mao Sworn in As Minister For Justice at Entebbe State House". KAB News (in American English). 2022-07-27. Retrieved 2022-07-27.
- ↑ "Past UNAA Conventions". Ugandan North American Association (UNAA). Retrieved 2026-02-18.
- ↑ Anthony Wesaka (1 June 2019). "Mao's marriage with Naomi dissolved by court". Kampala.
- ↑ "Justice minister Mao weds Beatrice in Gulu". New Vision (in Lungereza). June 2024. Retrieved 2024-06-28.
- ↑ Michael Ssali (17 January 2011). "I want a new beginning – Mao on the future". Retrieved 5 January 2016.
- ↑ Donald Kiirya (4 January 2016). "Hundreds attend Mao father's funeral". Retrieved 5 January 2016.